onze toekomst zit in jou

Deze week is mijn derde boek uitgekomen met de titel Yellow&Blue. Wat we in dit boek beschrijven is de conclusie van 20 jaar zoeken naar een nieuwe organisatievorm waarbij 'de kracht van mensen maximaal tot zijn recht komt. Want daar gaat het ons om, 'de kracht van mensen' in organisaties.

Omdat wij geloven dat in 'de kracht van mensen' onze toekomst schuilt. Omdat 'de kracht van mensen' ons in problemen kan brengen, maar er ook weer uit kan halen. Iedere verandering begint ergens in een hoofd van iemand. Of het nou om grote of kleine veranderingen gaat. Iedere verbetering in ons leven of samenleving moet ergens beginnen. En de kans is heel groot dat het ergens in een hoofd zal starten, bewust of onbewust.

En omdat wij geloven dat ieder levend wezen (dus ook  een organisatie) dat wil overleven zich constant moet aanpassen, geloven wij zo in de kracht van mensen. Want niets anders dan mensen hebben in een organisatie het vermogen om zich aan te passen. Hoewel dat niet altijd zo lijkt te zijn. Want veranderprogramma's zijn bij de meeste bedrijven kansloos. Waarom?

Omdat mensen zich aanpassen aan hun omgeving! Ik heb zelf mogen zien dat dezelfde ploeg mensen zich compleet anders gingen gedragen toen wij in 2002 de transitie hebben gemaakt van een structuurloze organisatie naar een organisatie met management, targets, spreadsheets, teams, functies. Dezelfde mensen nemen automatisch het gedrag over dat 'het nieuwe systeem' in zich opgesloten heeft. Mijn conclusie is dus dat wanneer je wilt dat mensen veranderen je ze of 1) uit het systeem moet halen, of 2) het (besturings)systeem waar mensen in functioneren drastisch moet veranderen. Mensen passen zich gewoon aan hun omgeving aan.

Maar er is nog een andere omgeving, een die je niet ziet. Een die misschien sterker is dan de zichtbare organisatiesystemen. Dat is namelijk ons brein. Het zelfde brein dat de huidige systemen heeft bedacht en gemaakt. Onze manier van denken bepaalt voor een groot deel ons gedrag. We passen ons aan aan de geleerde denkstructuren in onze hersenen.  Dus wanneer je je gedrag wilt veranderen helpt het om je bewust te zijn hoe je denkt. Op welke manier je eigenlijk beslissingen neemt, kijkt naar de wereld, inschat en beoordeeld. Het helpt om te beseffen dat wij allemaal opgeleid zijn om te functioneren in een Tayloriaanse wereld. Een wetenschappelijke wereld, een modellenwereld. Zo denken we, zo handelen we, zo nemen we beslissingen.

Dus wanneer je echt iets wilt veranderen hoef je niet eens om je heen te kijken. Wat je om je heen ziet is het resultaat van ons Tayloriaanse denken. Die keuzes zijn allemaal al jaren geleden genomen. Wanneer je iets wilt veranderen hoef je alleen maar bij jezelf te beginnen. Te beseffen dat je waarschijnlijk door een gekleurde (blauwe) bril naar de wereld kijkt. Waarin logica de boventoon voert.

Geef jezelf de kans om ook eens los van de logica te fantaseren. Geef jezelf eens de kans om een wereld te zien waar je energie van krijgt, waar je in durft te geloven. Laat die energie steeds verder oplopen, zover dat het vuur niet meer dooft. Wanneer je dat hebt bereikt zet je de logica pas in om vorm te geven aan je droom. Want je hebt een onlogische droom nodig om over de problemen van nu heen te stappen. En je hebt de logica nodig om nu de juiste stappen te zetten.

Daar gaat mijn nieuwe boek Yellow&Blue over.
Over een nieuwe zienswijze.

Yellow&Blue een nieuw paradigma?

Hoe kan je ervoor zorgen dat je bedrijf over vijf jaar nog bestaat? Door onderscheidend te zijn. En dat kan op vele manieren. Maar als uitersten zou je kunnen stellen dat je of voor extreem lage kosten gaat, zoals bijvoorbeeld BrandNewDay, of je gaat voor exclusief maatwerk zoals Royal Huisman (Exclusieve jachten). In ieder geval zal je , onafhankelijk van de Value Propositie, dagelijks moeten werken aan het aanscherpen van je unieke positie.

Wanneer je als organisatie dagelijks wilt kunnen werken aan het verbeteren van je Value Propositie, je markt, je marketing of de organisatie om de Value Propositie te leveren, heb je creativiteit nodig. Heb je mensen nodig die een deel van hun tijd besteden aan het verbeteren van de positie van de organisatie. Dit alles naast de dagelijkse executie van de organisatie.

Wat mij nou iedere keer weer verbaast is dat ik nog geen organisatie ben tegengekomen die in hun KPI's (Key Performance Indicators) 'gerichte creativiteit' hebben opgenomen. De gebundelde creativiteit van de organisatie noemen wij het Corporate Brain. En dit Corporate Brain geeft je het vermogen om je te kunnen blijven onderscheiden. Het Corporate Brain is je verzekering voor de toekomst. Alle nieuwe producten, diensten, verbeteringen ontstaan eerst in het Corporate Brain voordat het vorm gaat krijgen in de rest van de organisatie.

Wanneer het Corporate Brain zo belangrijk is voor de toekomst van iedere organisatie, waarom krijgt het dan zo weinig aandacht van de directie? Waarom stuurt een directie alleen op executie-indicators en niet op creativiteits-indicators. Waarom ontwikkelen de meeste organisatie het Corporate Brain niet en geeft het een focus zoals "het optimaliseren van de interne processen", of "bedenk de producten waar we over twee jaar mee op de markt komen".

Mijn boek Yellow&Blue gaat hierover. Gaat erover dat we gevangen zitten in een manier van denken die past bij de 20ste eeuw. Een oude manier van denken die gaat over processen en voorspelbaarheid. Een manier van denken waarbij iedere oplossing via de as van de logica opgelost werd. Ik noem dat de blauwe denkwereld (Blue). Maar deze blauwe denkwereld loopt op zijn eind en heeft naast veel voordelen ook de problemen van nu tot gevolg gehad.

En als we de huidige problemen willen oplossen zullen we moeten overschakelen op een nieuw denkpatroon, een nieuw paradigma. Ik noem dit nieuwe paradigma Yellow&Blue. In deze nieuwe zienswijze gaan de grootheden 'structuur' en 'creativiteit' hand in hand, hoe tegenstrijdig dit ook mag klinken. Krijgt iedere grootheid zijn eigen ruimte of beperking om maximaal bij te dragen aan het overkoepelende doel. Yellow&Blue geeft de ruimte en energie om nieuwe oplossingen te bedenken voor de problemen van nu. Yellow&Blue laat de kracht van mensen tot zijn recht komen binnen organisaties van nu.

Geef jezelf eens de kans om met Yellow&Blue te spelen in je hoofd, gewoon wanneer je in de file staat. In het begin is het best eng, zo van 'Stel dat ik de creativiteit van al onze medewerkers vanaf nu kan bundelen, waar zou ik die dan op richten? Wat zou ik daar mee kunnen bereiken? '.  Je zal zien dat er een nieuwe wereld voor je open gaat.

Ik ben benieuwd naar je bevindingen.

het verschil tussen 1 mio euro

Stel je mag nu kiezen: in 2012 krijg je of 1 miljoen euro van de Staatsloterij of je krijgt 1 miljoen euro omdat je er bloed zweet en tranen in hebt gestopt. Van welke miljoen ga je het meest genieten? Precies, de miljoen waar je heel veel voor hebt moeten laten. Waar je vreselijk hard voor hebt gewerkt, pijn hebt gevoeld, slapeloze nachten, pijn in je lijf. De miljoen waar je misschien wel in de ogen van andere te grote risico's voor hebt gelopen.

Wanneer het geld je zomaar komt aanwaaien heeft het geen enkele waarde voor je. Neem als voorbeeld  de oud professioneel voetballers die misschien iets te gemakkelijk aan hun centjes zijn gekomen. Als het zo gemakkelijk binnenkomt gaat het er net zo gemakkelijk weer uit. Het heeft namelijk geen enkele waarde voor je. En zo gaat het met heel veel dingen die zomaar op je afkomen, of waar je heel diep voor door het stof bent gegaan.

En volgens mij zijn we in Nederland op een punt bereikt dat we wel alles willen hebben, maar er eigenlijk niets of weinig meer voor willen doen. En weet je, als je het miljoen-voorbeeld doortrekt dan wordt Nederland dus zelfs niet gelukkig wanneer aan alle hebben-eisen wordt voldaan. Gewoon omdat we er niets voor hebben gedaan, omdat we geen fundamentele keuzes hebben durven te maken met de risico's die daarbij horen.

Een voorbeeldje iets dichter bij huis: afvallen. We neigen naar afvallen zonder inspanning. Gewoon een paar pillen kopen en klaar ben je. Maar ja, dan zegt dat gebakje dat voor je staat nog steeds niets. Je denkt niet, 'so.. dat wordt hard trainen morgen'! Je bent de relatie met bewegen helemaal kwijt. En ik weet echt wel dat het in ons allemaal zit om met zo min mogelijk inspanning dingen te bereiken. Maar wanneer je echt wilt afvallen zal je eerst heel hard moeten werken om daarna veel bewuster te kunnen genieten van je gebakje.

'No Pain No Gain', stond een keer op een folder van een workout-apparaat van bijna 40 jaar geleden. Pff, dacht ik toen, wat een onzin. Intussen begrijp ik dat de herinnering aan de grote inspanning die je hebt moeten doen om iets te bereiken je geluk kan vergroten. Dat door dingen te laten, je meer waardering krijgt voor de dingen om je heen, maar ook voor bijvoorbeeld mensen die ergens voor durven te gaan. Voor mensen die misschien tegen alle gedachten van nu in geloven in hun eigen wereld en heel hard werken om iets nieuws voor elkaar te krijgen.

Misschien dat deze vernieuwers uiteindelijk niet met een miljoen naar huis gaan, sterker nog die kans is waarschijnlijk heel klein. Maar ze zijn misschien wel gelukkiger dan mensen die meedrijven op het leven en de relatie kwijt zijn tussen de beloning en de inspanning. Kijk maar eens in de ogen van een Olympisch Kampioen op het moment dat hij of zij de gouden medaille omgehangen krijgt. Op dat moment kijkt hij 20 jaar terug en voelt heel even en heel intens alle opofferingen die hij heeft gedaan, alle trainingen, blessures, pijn, tegenslagen en successen. En dat maakt waarom veel van de kampioenen heel even moeten huilen.....van geluk.

domme zoutmanagers

Vanmorgen hoorde ik op de radio een interview met een zoutmanager van een grote gemeente. Hij riep 'mijn gemeente eerst'. Ofwel, hij wil geen zout delen met andere gemeenten wanneer de omstandigheden daar om vragen. "Wanneer andere gemeenten een zouttekort hebben is dat hun eigen probleem, ik heb mijn eigen verantwoordelijkheid en dat is mijn eigen gemeente". Hiermee komt het idee van een zoutloket op zijn minst onder druk te staan. Wat zegt deze manier van denken nou eigenlijk.

In ieder geval dat het blijkbaar in de gedachte van grote organisaties zit dat ze zich dit gedrag kunnen veroorloven. Dat zij zelf wel kunnen bepalen wat goed voor ze is en dat ze vooral niet hoeven te delen met anderen. Dat ze eerst voor zichzelf zorgen en misschien, als er wat over is, nadenken om iets af te staan aan de mindere goden. In het denken zit een superioriteitsgevoel opgesloten. En wat zo erg is, is dat je dat niet alleen bij de zoutmanagers van grote 'rijke' gemeente ziet. Maar ook bij grote rijke organisaties, provincies en landen. Wij eerst, en de rest heeft zich maar aan ons aan te passen.

In mijn ogen is dit een manier van denken die niet meer past in deze tijd. Maar het is wel een manier van denken die de resultante is van hoe een organisatie wordt bestuurd. Alle systemen, sturing, beloning, bonussen, waarderingen zijn gericht op macht en rijkdom. Ik eerst, dan misschien jij. En ik zorg goed voor mijzelf ten koste van anderen. Lekker belangrijk.

Vreemd eigenlijk, want machtige organisaties zijn groot geworden doordat ze geld hebben gekregen van hun omgeving. Ze hebben hun macht verworven dankzij hun omgeving. Alleen lijken veel zoutmanagers van grote organisaties dat niet meer te weten, omdat ze intern gericht zijn geworden. Alleen nog maar met hun eigen positie bezig, bezig met het halen van hun eigen scorecards. Ze zijn het contact met de buitenwereld volledig verloren. Anders kan je nooit bedenken dat het ok is dat een automobilist alleen binnen jou gemeentegrenzen veilig kan rijden. Maar zodra hij over de gemeentegrens rijdt hij de kans loopt dat hij door een ernstige slippartij zichzelf om een boom vouwt.  Maar ja, dan is het jouw verantwoordelijkheid natuurlijk niet meer. Vreemde manier van denken hoor.

Volgens mij heeft het te maken met het ontberen van gezamenlijke doelstellingen. Bijvoorbeeld: wij als gezamenlijke gemeenten zorgen ervoor dat in de winter niemand, waar ook in Nederland, door sneeuw of ijs van de weg zal glijden. En dus draagt iedere gemeente zijn steentje bij en delen we allemaal het schaarse zout. Door het uitblijven van de gezamenlijke doelstellingen krijg je vreemd geisoleerd gedrag waar jij en ik als automobilist zeker niet blij van gaan worden.

En eigenlijk is het wat Europa betreft niet anders. Zolang we niet weten waar we samen heen willen hebben 'de zoutmanagers' van alle rijke landen vrij spel en roepen: "mijn land eerst!". Dat willen we dus echt niet meer. We hebben 1 wereld, dus we zullen het met elkaar moeten oplossen en niet ieder voor zich. Die tijd is voorbij.

is creativiteit gebakken lucht?

Het begrip 'creativiteit' heeft mij altijd een positief gevoel gegeven. Ik had altijd zoiets gehad van 'creativiteit is goed'. Maar is dat wel zo? Nee, is mijn conclusie, creativiteit is niet altijd en overal positief.

Als voorbeeld noem ik dan altijd dat je niet wilt dat iemand creatief is terwijl hij werkt in de productielijn van een vliegtuigbouwer. Dat wil je echt niet. Dus op die plek, in die positie wil je iedere creativiteit uitsluiten. Reden: te groot risico! Creativiteit brengt namelijk altijd onvoorspelbaarheid met zich mee. Soms handig, maar niet als je vliegtuigen produceert.

Is die man of vrouw aan de productielijn van de vliegtuigbouwer dan ontdaan van iedere creativiteit? Nee, natuurlijk niet. Iedereen is creatief! En waarschijnlijk hebben de werknemers van de vliegtuigbouwer duizenden ideeen hoe ze de productie slimmer kunnen laten verlopen. Waar het dus om gaat is om deze gedachten wel te vangen en te gebruiken zonder daarmee de productie in gevaar te brengen. 

Mijn betoog gaat er dus over dat je heel goed moet nadenken waar je creativiteit nodig hebt. Waar je creativiteit gaat opbouwen en richten zodat je doelstellingen worden gehaald. Maar het gaat er dus ook om dat je net zo goed moet nadenken waar je creativiteit wilt uitsluiten. Gewoon omdat het te veel risico's met zich meebrengt.

Directies zouden in mijn ogen bij het maken van hun jaarplannen niet alleen moeten nadenken over hun doelen, value proposities, klanten, resources, processen, maar ook over de gezamenlijke creativiteit (corporate brain)van de organisatie. Wat doen we met die creativiteit, hoe gaan we het richten? Richten we alle kracht van het corporate brain op het verbeteren van de interne processen (operational excellence), richten we het op het bedenken van nieuwe producten en diensten (innovatie) of op het reageren op vragen van klanten die niet ingevuld kunnen worden via de bestaande processen (hoogwaardige advisering).

In mijn boek Yellow&Blue probeer ik zo goed mogelijk uit te leggen hoe creativiteit (Yellow) organisaties kan helpen om nieuwe doelstellingen te bereiken. Dat je via Yellow misschien tot hele nieuwe Value Proposities kunt komen. Maar misschien is de belangrijkste boodschap wel dat de wereld van het proces (Blue) en de wereld van de creativiteit (Yellow) elkaar juist in deze tijd heel erg nodig hebben. Maar ook dat je moet oppassen met Yellow, het is een heet en explosief mengsel dat je zo moet inzetten dat het voor je gaat werken en zich niet tegen je keert.

Creativiteit (Yellow) is de hete lucht in een luchtballon. De hete lucht gaat alleen voor je werken wanneer wanneer je het laat functioneren binnen een structuur (de ballon). Doe je dat niet, dan stroomt alle energie direct weg en kom je niet van de grond.

Cruijff en van Gaal, Yellow&Blue?

Over twee weken (7 december) komt mijn nieuwe boek Yellow&Blue uit. Eigenlijk gaat het over de combinatie van creativiteit & structuur binnen onze samenleving, organisaties en mensen. Over speelsheid & voorspelbaarheid, in mijn woorden Yellow&Blue. Na 20 jaar e-office te hebben gebruikt als proeftuin, ben ik erachter gekomen dat je beide kleuren nodig hebt om een voorspelbare adaptieve organisatie te bouwen.

BLUE
Je hebt structuur (Blue) nodig om heel voorspelbaar efficient en foutloos te produceren. Liefst met mensen die heel goed om kunnen gaan met sterke externe structuren en management. Het resultaat is voorspelbaar en prachtig. Maar er zit een risico opgesloten in deze Blue-aanpak: "het past zich moeilijk aan veranderende omstandigheden aan". Waarom? Iedere verandering wordt door Blue als een risico gezien en om die reden direct verwijderd uit het proces.

YELLOW
Je hebt creativiteit (Yellow) nodig om unieke vraagstukken op te lossen. Liefst met mensen die zichzelf goed kunnen managen, los van externe strukturen en tijd- en plaatsonafhankelijk tot nieuwe oplossingen kunnen komen. Het resultaat is altijd uniek. Maar ook in de Yellow-aanpak is uiteraard een latent risico opgesloten: "de oplossing is uniek, daardoor duurder dan een blauwe standaard-oplossing en kan nooit de kwaliteit hebben van een blauwe oplossing". Waarom? Omdat Yellow de controle mist van blauw.

COMBINATIE
Je kan je voorstellen dat de combinatie van Yellow&Blue wel werkt. Dan heb je de voorspelbaarheid (Blue) die nodig is om voorspelbaar aan de klant te leveren wat is beloofd en je kan door slim organiseren marge maken. Tegelijkertijd kan je via Yellow, of je processen constant verbeteren (operational excellence) of de creativiteit gebruiken om unieke vraagstukken, die niet via Blue op te lossen zijn, te beantwoorden.

Hierbij is het belangrijk te beseffen dat de meesten van ons opzoek zijn naar structuur en voorspelbaarheid. Dat komt vooral door de wijze waarop wij zijn opgeleid. We besturen onze maatschappij en organisaties vanuit een blauwe (logische) denkwereld. Wanneer er dan mensen ineens niet-logische (Yellow) opmerkingen maken, dan raken we in de war. Maar in die niet-logische opmerkingen kunnen prachtige oplossingen zijn opgesloten. Oplossingen die ons allemaal verder kunnen brengen.

Wanneer ik de afgelopen week naar de situatie Cruijff en van Gaal kijk, moet ik direct aan Yellow&Blue denken. Cruijff gaat over onverwachte manieren van denken, uniek handelen, onnavolgbaar praten, prachtig voetballen. Dit doet mij (als niet voetballer) denken aan een typische Yellow-man. Van Gaal is iemand van discipline en structuur. Je ziet het helemaal aan hem, zijn postuur, zijn manier van praten, zijn handelen. Zijn manier van denken lijkt terug te voeren tot logica. (Blue).

Ik besef dat ik mij met mijn opmerkingen over Cruijff en van Gaal op een gevaarlijk gebied begeef, maar het gaat mij om het voorbeeld. Waar het mij om gaat is dat de combinatie van deze twee mannen mogelijk een perfecte Yellow&Blue combinatie is voor Ajax. Het besturen van de organisatie (Blue) en het laten spelen van een elftal (Yellow). Ze kunnen eigenlijk niet zonder elkaar. Structuur kan niet zonder speelsheid en speelsheid niet zonder structuur. Alleen moet je het niet proberen te mengen, dan gaat het mis!

Zelf mag ik mij gelukkig prijzen dat ik (ik ben zelf best Yellow) sinds 1 november dit jaar Peter van Haasteren (Blue) naast mij heb als COO. Wij besturen nu samen volgens het concept Yellow&Blue e-office. Hiermee hebben we structuur en creativiteit belegd vanaf de bestuurstafel van e-office.
Een opmerking wil ik er wel bij maken: 'het werkt alleen wanneer je hetzelfde doel hebt'!. En volgens mij hebben Cruijff en van Gaal dat ook. Dus wie weet...

zonder droom geen beweging

De oplossing voor problemen liggen vaak meer voor de hand dan je aanvankelijk zou denken. Maar je moet ze natuurlijk wel zien. Wat mij nu bezig houdt is dat regeringen ontzettend aan het stoeien zijn om over de as van de logica oplossingen te bedenken voor de problemen waar we in zitten. Hierbij gebruiken we trouwens dezelfde logica die ons ook in deze problemen heeft gebracht. Je moet je dus afvragen of dat gaat werken.

Ik zie dat deze aanpak twee vervelende gevolgen heeft. Door maar dieper en verder in te zoomen op de laatste combinaties die te maken zijn met de oude logica, verdwijnt de energie uit de discussie. Deelnemers worden moe en strijden tegen elkaar om via hun eigen gelijk een doorbraak te forceren. Die partij die de beste argumenten op een rijtje weet te zetten wint! Maar wat heb je dan gewonnen? Dat het logisch lijkt dat je gelijk hebt, maar waar is de energie, de passie, de zin om er nog iets van te maken. Je hebt een groot deel van de andere deelnemers murw gemaakt. Die gaan voorlopig niets meer doen, zij gaan niet meer bewegen.

Het tweede gevolg van alleen maar binnen het kader van oude logica naar oplossingen zoeken is dat je de hoofdlijn uit het oog verliest. Waar ging het ook alweer om, waar willen we ook alweer met elkaar heen. Logica-gevechten gaan om mini battles die gewonnen moeten worden, maar de aanleiding raakt steeds verder op de achtergrond. En nog erger, ook hier verdwijnt voor veel mensen de energie om een verandering in te zetten als sneeuw voor de zon.

Het is mijn stelling dat als je iets wilt veranderen het niet alleen gaat om logica, maar ook om energie. Zonder energie kan je niets veranderen. Ik zeg dus niet dat je als een kip zonder kop aan de slag moet, natuurlijk moet je ook nadenken. Maar je zal ook het energielevel in de gaten moeten houden. Dat betekent dat je voordat er iets met logica wordt gedaan, eerst een inspirerend beeld neergezet moet worden. Iets waar we samen voor willen gaan, iets dat energie uitstraalt en waar we allemaal naar toe willen werken. Dus ook bereid zijn om offers voor te brengen.

Bij kleinere bedrijven is dat vaak de rol van een ondernemer. Die heeft een droom waar hij voor gaat, soms tegen alle logica in. Topsporters bedenken dat ze over tien jaar olympisch kampioen willen zijn, vaak tegen alle logica in. Maar dat geeft ze wel energie! En daarna gaan ze nadenken hoe ze daar moeten komen en worden er grote offers gebracht.

Ik zou er een voorstander van zijn wanneer onze regering wordt opgesplitst in twee delen. Een deel van de regering zet een beeld neer van hoe Nederland er over tien jaar uit gaat zien. Een beeld dat energie geeft, waar we voor willen gaan. Het is belangrijk dat dit beeld levend wordt gehouden en niet stuk wordt gerationaliseerd. Het tweede deel van de regering gaat via logica bedenken hoe daar invulling aan te geven. Wanneer je deze twee rollen zou samenvoegen gaat het namelijk altijd ten koste van de droom. En als de droom weg is, ben je de energie kwijt. Weg beweging.

Het belang van dromen wordt mijns inzien zwaar onderschat. Dromen geven alle energie om te bewegen, om bijzondere dingen te doen en om uit moeilijke situaties te komen. Het grootste gevaar voor een droom is logica. Met logica kan je iedere droom direct stukmaken, omdat de droom niet realiseerbaar lijkt via de bestaande logica. En logica is momenteel de belangrijkste manier van beslissingen nemen in onze maatschappij. Ik denk dat de combinatie van logica en dromen ons kan helpen om stappen te maken.

In mijn boek Yellow&Blue probeer ik deze werelden samen te brengen binnen organisaties. In het blauwe deel van een organisatie is het NU (logica) verankerd. In het gele deel de toekomst (creativiteit) van een organisatie, en daar is ook de droom en dus de beweging ondergebracht.

over duikflessen en inspiratie

Stel je leeft in een tijd waarin mensen voor het eerst op de maan landen, Jacques Cousteau de duikfles heeft uitgevonden en de oceanen ontdekt, de eerste supersonische Concorde het luchtruim kiest, de snoek van Citroen met luchtvering wordt geintroduceerd, Zeeland wordt afgesloten met dijken en stormkeringen, de eerste computers verschijnen. Wat doet dat met een jongetje van een jaar of 7?

Dan kan het bijna niet anders zijn dat je als jong mensje denkt dat alles kan, dat alles mogelijk is. Je raakt geinspireerd om in te stappen op deze golf van energie en mogelijkheden. Je wil bijdragen, meedoen, ook iets neerzetten. Dit is in grote lijnen denk ik het gevoel dat ik heb overgehouden aan mijn tijd als klein mannetje. Met grote ogen en vol verbazing kijken naar de wereld van nieuwe mogelijkheden. Niet dat ik daar op dat moment iets mee kon, maar ik had ineens voorbeelden, inspiratie, dromen.

Waarom ik dit met jullie deel is omdat ik mij afvraag of we in deze tijd nog wel inspirerende voorbeelden hebben voor onze jeugd. Kan de jeugd zich nog ergens over verbazen of laten inspireren. Het zijn in iedergeval niet de rakketten en duikflessen die zullen inspireren. Die waren natuurlijk lekker tastbaar en duidelijk aanwijsbaar. Maar wat zijn nu de voorbeelden? Misschien de iPad, iPhone, of willen ze die alleen maar hebben?

En dat terwijl we als wereld misschien wel in de meest spannende, angstaanjagende, kansrijke tijd zitten sinds honderden jaren. We maken een transitie van geisoleerde rijke industriele landen, naar een transparante wereld waar nieuwe machtsblokken ontstaan en de macht verschuift van regeringen naar de massa. Waar we ons steeds meer bewust worden van elkaars afhankelijkheid, intolerantie, verschillen en als je goed kijkt ook de nieuwe mogelijkheden.

Van de Apollo 11 kon je een plaatje zien en je wist ook dat Armstrong als eerste op de maan liep. Alleen wat zijn de plaatjes van nu? Zijn dat oorlogen, honger, vluchtelingen, Syrie, Berlusconi, de euro, de beurs? In iedergeval geeft de transitie waar we in zitten de meeste mensen niet veel energie. Sterker nog ik denk dat veel volwassenen er helemaal niet blij van worden. Maar wat doet dat dan met onze jeugd? Wat doet dat met hun dromen, hun inspiratie, hun energie?

Zouden we als volwassenen niet beter over onze eigen schaduw heen kunnen stappen en juist de positieve zaken van nu kunnen zien. Waardoor we een inspirerend voorbeeld kunnen worden voor jonge mensen?  Een nieuwe duikfles ontwikkelen om de nieuwe wereld te ontdekken. Om via films te laten zien hoe de nieuwe wereld eruit ziet. Net als Jacques Cousteau ons de oceanen heeft laten zien. Jonge mensen de rijkdom en mogelijkheden tonen van de nieuwe wereld die aan het ontstaan is.

Ben ik naief? Geen idee, ik heb wel dromen. Met dank aan Apollo 11 en Jacques Cousteau.

de rek is eruit

We proberen in Europa en de Verenigde Staten met alle macht vast te houden aan oude strukturen. Aan oude gedachten over hoe banken moeten werken, dat we een gegarandeerd pensioen moeten hebben, dat we de handel moeten houden die er altijd was. Alle energie is gericht op houden wat we hebben. Maar we weten eigenlijk allemaal dat dat niet meer gaat lukken. Maar we moeten door.

De macht is verschoven naar China, Brazilie, India, maar ook van koningen via regeringen naar de massa. De verschillen tussen arm en rijk zijn meer zichtbaar dan ooit, we leven niet meer op een eiland. We leven op 1 planeet, en daar moeten we het mee doen. Europa en de VS gedragen zich als een klein jongetje met te veel speelgoed die niet wil delen met de nieuwe buurjongetjes. We worden boos en gefrustreerd en willen met alle macht ons speelgoed vasthouden want het is van mij. De rek is eruit. Maar we moeten door.

We zijn als mensheid intussen gegroeid, we komen aan in een nieuwe fase. Een fase waarin veel, zo niet alles, zichtbaar wordt. Er kunnen geen geheimen meer onder de pet worden gehouden. Wat over blijft is reputatie, eerlijk gedrag en een houding die opzoek gaat naar de nieuwe mogelijkheden. Wat we hadden is er niet meer, is voorbij. Is dat jammer? Nee eigenlijk niet, want we konden toch niet meer groeien. En dat is toch uiteindelijk wat iedereen wil. Daarom moeten we de zaak eerst maar eens een beetje afbreken om straks weer te kunnen groeien. De rek is eruit. Maar we gaan door.

Er komen heel veel nieuwe landen en mensen bij. Iedereen wil wat eten en kunnen leven in vrijheid. De verschillen zijn nog te groot. Dat geeft natuurlijk spanning. Maar wanneer wij nu onze speeltjes eens wat meer gingen delen, misschien krijgen we dan meer vriendjes. En meer vriendjes is gaaf, kunnen we nog leuker samen spelen. Doet even pijn, maar daarna wordt alles een stuk leuker. Met elkaar naar de volgende fase. We hebben weer rek, we kunnen weer door.

wachten op het goddelijk startschot

Wanneer je de laatste jaren, maanden om je heen kijkt en luistert lijkt het wel of we zijn overgeleverd aan een groot donkergrijs crisisspook. Het schuift als een donkere wolk over Nederland en Europa en we kunnen er niets meer aan doen. De crisis overkomt ons, we moeten er allemaal aan geloven. En dat geloof ik dus niet.

Kijk nou eens naar alleen al Nederland. Probeer je eens voor te stellen dat je van een onbewoond eiland komt, ergens ver weg, en je wordt in ons land geparachuteerd. Wat zie je dan? Je ziet mensen die heel goed zijn opgeleid, je ziet een infrastructuur die tot de top van de wereld behoort, je ziet dat Nederland een geweldig exportland is, dat de cultuur er een is van samen zaken oppakken. Je ziet een misschien wel overgereguleerd landje met ontzettend veel potentie.

Maar wat je ook ziet is dat de mensen in Nederland een beetje lui zijn geworden. Zich misschien een beetje te veel vasthouden aan verworven rechten als vrije tijd, luxe, subisidies, financiele ondersteuning, arbeidsrecht. Het land is een beetje zijn ondernemerschap kwijtgeraakt door iets te veel te gaan 'zorgen' zonder dat daar ook de andere kant van de medaille 'het nemen van verantwoordelijkheid' bij te ontwikkelen We willen allemaal olympisch kampioen zijn zonder er iets voor te laten of iets voor te doen. En dat gaat dus niet, dat weet ook iedereen wel.

Waar het volgens mij om gaat is dat we niet meer gaan wachten op een of ander goddelijk startschot om te beginnen aan een nieuw tijdperk. Volgens mij zou iedereen bij zichzelf op een resetknop moeten drukken en met zichzelf afspreken dat hij of zij vanaf nu start met een nieuw leven. Een leven waar je misschien wat minder gericht bent op het behouden van wat je hebt, maar meer bezig bent met het creeren van een toekomst. Proberen minder afhankelijk te worden van systemen die door anderen zijn bedacht, maar veel meer de kracht uit jezelf halen.

Niet denken dat er later wel voor je wordt gezorgd, maar zorgen dat je zoveel mogelijk zelf in staat bent om je eigen toekomst te regelen. Ik verbaas mij ook altijd over verkeersdeelnemers die zonder te kijken de weg oversteken of inhalen en er dan maar vanuit gaan dat anderen dat zien en de juiste maatregelen treffen om je in leven te laten. Hoe kan je jezelf zo kwetsbaar opstellen, je legt je leven in de handen van anderen.

Zeven december komt mijn nieuwe boek 'Yellow&Blue' uit. Uiteindelijk gaat het er om dat mensen die willen opereren in het creatieve deel van de organisatie (Yellow) wel in staat moeten zijn om hun eigen verantwoordelijkheid te nemen. Hun afspraken na te komen. Het betekent ook je jezelf niet te veel laat afleiden door wat anderen zeggen en doen, maar vooral vanuit je eigen kracht handelt. Je eigen kracht is uiteindelijk de enige zekerheid die je hebt, daar kan geen pensioenfonds tegenop.