zonder perspectief geen offers

Hoe kan je bedenken dat je grote offers kan vragen van mensen zonder dat je een uitdagend perspectief voor ze hebt. Iedereen die een beetje begrijpt hoe je een groep mensen in beweging kan krijgen snapt toch dat dit nooit alleen over de as van ratio kan gebeuren. Je zal toch echt eerst een toekomstperspectief moeten neerzetten waar mensen een warm gevoel bij krijgen. Een toekomst waar je in kunt en wilt geloven. Alleen dan ben je bereid om misschien iets los te laten of nog erger in de ogen van velen, een offer te brengen.

Maar onze regeringleiders denken blijkbaar werkelijk dat je Nederland weer vol in de race kunt krijgen door slim te onderhandelen over budgetten. Door te snijden en te schaven. Is er dan niemand die begrijpt dat het allemaal begint bij mensen? Is er dan niemand die snapt dat dit zo nooit kan werken. Je kan in een bedrijf toch ook niet alleen maar snijden zonder dat je aangeeft dat je deze offers samen brengt om er uiteindelijk weer een gezond en mooi bedrijf van te maken. Een bedrijf dat weer klaar is voor de volgende fase. En dat je gaat investeren in zaken waar je in gelooft.

Wat ik de afgelopen weken heb gezien is een groep mensen die alles via de logica probeert op te lossen. Geen enkele poging is er gedaan om mensen mee te nemen in een uitdagende, spannende, toekomst. Een toekomstperspectief welke ons weer aan de top kan brengen. Waar we weer blij van kunnen worden, waar we trots op kunnen zijn. Wanneer je het aanpakt op de manier van onze laatste regering dan is dat gegarandeerd een recept voor achteruitgang. Door de rationele logische (BLUE) benadering zal alle energie uit het land verdwijnen, alle inspiratie verdwijnen, en alle hoop en onze toekomst zal zo verdampen.

Want hoe raar het ook voor de Haagse left-brainers (logica) mag klinken, uiteindelijk gaat het om energie. Eerst energie opbouwen, daarna structureren. Niet alvast gaan structureren zonder een perspectief. Maar ik ben bang dat deze boodschap niet wordt opgepakt door al onze vrienden uit Den Haag. Het zijn lijkt het allemaal mannetjes die erop uit zijn om ieder initiatief van de ander stuk te praten. Direct alle energie eruit te persen zodat er niets meer overblijft. En het ergste is dat ze zich er niet eens van bewust zijn.

Ik heb het al eerder gezegd en doe het nu weer. We hebben twee kabinetten nodig. Een Yellow- en een Blue-kabinet. Een Yellow-kabinet dat inspireert en ons een uitdagende toekomst voorschoteld die verder gaat dan vier jaar. Dit Yellow-kabinet is verantwoordelijk voor de visie van ons land en staat los van politieke partijen. (de WHY) Vervolgens kan het Blue-kabinet bedenken hoe ze hier vorm aan geven (HOW & WHAT). Het Blue-kabinet lijkt voor een groot deel op de huidige vorm.

Want hoe dan ook, de huidige politieke partijen hebben wij tot nu toe nog nooit een inspirerend beeld kunnen geven over onze toekomst op lange termijn. En volgens mij heb je dat wel nodig om nu de juiste keuzes te maken en offers te kunnen vragen.

Wat inspireert meer:

1. I have a budget
   of
2. I have a dream

precies!

het leven is energie

Systemen beinvloeden je gedrag. De bank, je pensioenfonds, de wetgeving, je opleiding, je werkgever, je vrienden, je sportclub, je verzekeringen, reclame, televisie, internet, je ouders, je familie, allemaal hebben ze direct invloed op je gedrag. Dus wanneer je wilt veranderen valt dat nog niet mee, je zal altijd weer op je plek worden gezet door 'de systemen' om je heen. En eigenlijk is dat ook best comfortabel, zolang je jezelf conformeert aan de systemen heb je een modelleventje. Je kabbelt lekker door het leven en gaat aan het eind dood. Prima toch!

NEE, niet prima, ben je helemaal gek geworden. Het feit dat je bestaat is al uniek en dan maak je er ook iets van. Dan probeer je met alles wat je in je hebt iets bij te dragen aan de samenleving. Systemen maken je afhankelijk en lui. Hoe goedbedoeld banken, verzekeringen, belastingstelsels, politiek in de basis ook is geweest, nu zijn het vaak systemen geworden die voor jou zijn gaan denken. Die je afhankelijk maken, waardoor je niet meer compleet bent. En als je niet scherp bent ga je er in mee en denk je dat het zo hoort. NEE, je gaat niet je leven in de handen geven van systemen, ben jij gek. Niet zomaar, alleen als het niet anders meer kan, en daar zijn die systemen ook ooit voor bedoeld, daarom zijn de cooperaties ook opgericht. Om samen een vangnet op te zetten voor rampspoed. Weet je waar DELA voor staat? Deel Elkanders LAsten. Een cooperatie is er voor jou, niet jij voor de de cooperatie.

Systemen moeten er voor jou zijn, jij niet voor de systemen. Ik roep hier dus niet op om je tegen alle systemen te verzetten, zeker niet. Maar wees je wel bewust waarvoor er systemen zijn en hoe je gebruik maakt van ze. We zijn hier op deze aarde met heel veel mensen en dus moeten we afspraken met elkaar maken en die afspraken naleven. Maar je moet daarbij wel je eigen verantwoordelijkheid nemen en proberen zolang mogelijk zonder gebruik te maken van de regelgeving het met elkaar op te lossen.

Maar wat moet je wanneer je minder afhankelijk wilt zijn van systemen? Inderdaad uitgaan van je eigen kracht en het vertrouwen in elkaar. Er zijn meer dingen niet geregeld dan wel. Maar hoe los je die niet geregelde zaken dan op? Precies, omdat we waarden hebben en normen natuurlijk. En wanneer we ons een beetje houden aan die normen en waarden dan hoeven we heel weinig terug te vallen op de ons omringende systemen. Veel van die ondersteunende systemen zijn intussen trouwens ook commercieel geworden dus die doen er alles aan om je afhankelijk te maken. Slechte zaak.

Maar dat het nog niet goed zit met onze normen en waarden wordt helaas ook iedere dag weer duidelijk. Neem de tandartsen in Nederland. Ze kunnen niet omgaan met de vrijheid die ze wordt geboden om zelf hun tarief te bepalen. Slechts 2% van de tandartsen hebben hun tarieven verlaagd. De rest heeft ze allemaal verhoogd. Meneer Staal van Vestia die er met 3 miljoen vandoor gaat, noem maar op. Er zijn maar weinig mensen die echt kunnen omgaan met de verantwoordelijkheid die ze wordt gegund. En daar zitten ook  mensen bij verantwoordelijk zijn voor grote systemen.

De enige zekerheid die je hebt ben je zelf. Het is al een wonder dat je op deze aarde rondloopt en dat je in een knipoog in het leven van de aarde hier je ding kan en mag doen. Maar doe het dan ook, je krijgt maar een kans (daar ga ik voorlopig even vanuit). Grijp die kans en ontwikkel jezelf. Wees selectief in het kiezen van systemen, vertrouw meer op je eigen kracht en neem je verantwoordelijkheid.
Zoals Sir Ken Robinson zegt: het leven is energie, en zo is het. Wij zijn energie, onze energie komt van de zon en we voegen iedere dag energie toe aan onszelf door te ademen, te eten en te drinken. Maar wat doe je met die kostbare energie? Vooral met jezelf bezig zijn of ook helpen om iets op te bouwen voor elkaar? Iets voor ons allemaal. Afbreken van zaken is niet moeilijk, iets in elkaar schoppen is het meest eenvoudige dat je kan doen. Maar iets maken, iets opbouwen, dat is pas echt lastig. Maar wel een van de meest mooie dingen die je als mens kunt doen. Mensen zijn gemaakt voor creatie.

Geloof in je eigen kracht en maak weer eens iets, je zal zien hoe gaaf dat is.

twee eigenschappen maken het verschil

Aan alles komt een eind, ook aan wie jij nu bent. De wereld om je heen verandert in sneltreinvaart, maar verander je zelf wel mee? Of hou je liever vast aan alles wat je nu bent (en hebt). Misschien durf je niet te veranderen omdat je allerlei verplichtingen bent aangegaan die lijken te voorkomen dat je nog kunt bewegen. Die verplichtingen komen van anderen, vaak van systemen en als je niet uitkijkt nemen zij (die anderen) de controle over van je leven. Niet echt een aantrekkelijk beeld. Volgens mij is de grote uitdaging voor ons allemaal om jezelf zo nu en dan opnieuw uit te vinden, hoe moeilijk dat ook soms is. Maar daarvoor heb je wel twee belangrijke  eigenschappen voor nodig.

Vorige week was ik aanwezig bij de officiele start van de Topsport Community, opgericht door Pieter van den Hoogenband. Wij zijn een van de founding fathers en daarom liep ik daar rond. Het was een bijzondere avond met bijzondere mensen. Ik denk dat van de 80 gasten er 1 niet bekend was van tv, en dat was ik. Tijdens het diner werden er korte presentaties gegeven. Een van de presentaties ging over een onderzoek waarom het ene kind wel doorgroeit tot een topsporter en de ander niet. Waar het uiteindelijk op neer kwam waren eigenlijk twee dingen: 1) het heeft te maken met de effectiviteit van leren en 2) kan je goed reflecteren.

In de fase waarin onze wereld zich nu bevindt zullen we onszelf opnieuw moeten uitvinden, anders gaan we het gewoon niet redden. We redden het niet meer met optimaliseren, we zullen moeten veranderen. Kijkend naar de topsporters zullen we dus goed moeten reflecteren, slim leren van onze fouten en vooral moeilijke keuzes durven maken. En ja, je zal dan zeker een tijd mindere presentaties laten zien omdat je weer iets nieuws aan het leren bent. Maar daarmee heb je wel de basis gelegd voor je toekomst, je kan weer door. (De prestaties van topschaatsers vielen dramatisch terug na de introductie van de klapschaats. Echter na een intensieve periode van proberen en leren reden (bijna) alle schaatsers met hun nieuwe klapschaats veel sneller dan op de traditionele schaatsen. Ze kregen door de klapschaats weer een nieuw perspectief.)

Dit principe geldt voor jou en mij, maar ook voor Nederland. We kunnen de welvaart niet op dit niveau houden door maar vast te houden aan oude principes, we zullen moeten reflecteren, leren van onze fouten, keuzes maken, weer reflecteren, weer leren, accepteren dat het even wat minder gaat maar wel een vooruitzicht krijgen op een betere toekomst. Alleen zo kom je verder.

En zo is het ook met ons bedrijf e-office gegaan. We hebben veel successen gekend in de afgelopen 20 jaar. Maar ook veel tegenslag, oude principes die niet meer leken te werken. Het voelde als roeien tegen de stroom op in plaats van met de stroom mee. En dan moet je wat, en uiteindelijk begint het wel bij het begin: bij de oprichters. Onze besturing paste niet meer bij het e-office van nu in de huidige omvang en in deze tijd. We moesten door naar de volgende fase, reflecteren, leren van onze fouten, keuzes maken, accepteren dat het even wat minder zou gaan zodat we weer nieuwe dingen konden leren en ruimte zouden maken voor een nieuwe toekomst.

Vorig jaar hebben we de switch gemaakt. Yellow&Blue heeft ons geholpen om ons bedrijf super voorspelbaar en rendabel te maken maar nog steeds creatief. Een schijnbaar onmogelijke combinatie. Na jaren van zoeken naar nieuwe vormen, en investeren in inzichten en systemen hebben we e-office opnieuw uitgevonden. Er staat een nieuw bedrijf met trotse mensen, mooie producten en diensten, een dijk van een visie en positie in de markt en een heel mooi rendement.

Met veel trots kan ik zeggen dat e-office zich na 20 jaar weer opnieuw heeft uitgevonden en klaar is voor de toekomst. e-office helpt haar klanten om hun innovatiekracht & adaptievermogen verder te ontwikkelen door het toepassen van Yellow& Blue. In onze ogen draait het voor Nederlandse bedrijven uiteindelijk alleen nog maar om innovatiekracht & adaptievermogen. Maar daarvoor moet je het wel eerst aandurven op jezelf opnieuw uit te vinden.

The World of Brains

Wat maakt Nederland nou uniek? Zijn het de molens, klompen, paling, schaatsen...ja, maar er is denk ik iets dat nog veel meer waard is dan dat. Wij zijn over het algemeen goed opgeleid, hebben een fantastische samenwerkings-infrastructuur en hebben lak aan hierarchie. Is dat veel waard? Ja, heel veel, in iedergeval wanneer je deze eigenschappen weet om te zetten iets waar de rest van de wereld op zit te wachten.

Wij zijn als bijna geen enkel ander land in de wereld in staat om dwars door alle hierarchie, met elkaar oplossingen te bedenken. Frankrijk, Italie, Duitsland, Spanje, Portugal, noem maar op, ze kunnen het niet. Gewoon omdat ze anders zijn opgevoed dan wij, ze hebben veel meer ontzag voor macht. Door die unieke basishouding van Nederlanders in het algemeen, kunnen wij heel gemakkelijk kennis delen met in principe iedereen binnen Nederland, ongeacht zijn of haar positie.

Door deze unieke eigenschap voldoe je aan de belangrijke randvoorwaarde om nieuwe oplossingen vanuit verschillende disciplines te kunnen benaderen. Want in deze tijd gaat het over verbinden, gaat over samen met anders denkenden tot nieuwe oplossingen te komen. We zullen naar mijn inzicht uit het oude denken moeten stappen om de problemen van nu op te kunnen lossen. En het is mijn overtuiging dat met name Nederland hier een belangrijke rol in kan spelen. Gewoon door de manier van denken, onze opleiding, de fantastische infrastructuren (Internet) en het intensieve gebruik van social media.

We gaan het niet winnen van landen die het produceren van bulk tot hun specialisme hebben gemaakt. Misschien kunnen we nog meekomen in een paar niche-markten. Maar laten we ons voor de toekomst richten op wat heel dicht bij ons hart ligt. Laten we ons specialiseren als kraamkamer voor nieuwe oplossingen en nieuwe producten. Andere landen zijn weer heel goed in het produceren van de eindproducten, wij niet. Laten we als Nederland ervoor kiezen dat wij een grote verantwoordelijkheid krijgen voor het oplossen van kleine en grote vraagstukken voor in iedergeval Europa. En ik zeg hier niet mee dat er in andere landen niet nagedacht kan worden. Maar het gaat niet meer om een of twee mensen die brilliant over een onderwerp kunnen nadenken, maar het gaat juist om een groep verschillend denkenden die samen tot nieuw inzichten kunnen komen.

Wij hebben alles in ons om 'the world of brains' bij elkaar te brengen en er mooie oplossingen uit te halen. The world of brains kan ook zorgen voor richting in Nederland, voor vizie en energie. Het kan ervoor zorgen dat we meer onderzoek kunnen doen, meer research, een sterke positie hebben in de wetenschap maar ook in het doorvertalen naar het nu en vandaag.

Want uiteindelijk zit de toekomst voor Nederland, Europa en de Wereld al ergens verborgen in een onze  brains. De vraag is hoe we die toekomst eruit krijgen en vorm gaan geven. Hoe dan ook, het begint bij 'The World of Brains' en ik denk dat we daar echt een unieke positie in kunnen nemen.

omarm spanning

Spanning wordt vaak als iets negatiefs gezien. Maar spanning is de aanleiding om te bewegen, om te veranderen, om keuzes te maken. Anders gezegd: door spanning kan je groeien als mens. En uiteindelijk denk ik dat het daar toch om gaat.

Er is overal spanning, altijd. Zolang we leven en bewegen is er spanning. Tussen landen, groeperingen, mensen maar ook zelfs in ons hoofd. Aan de ene kant ben ik lui, aan de andere kant wil ik iets voor elkaar krijgen. Ik wil graaglekker eten, maar ook heel lang fit en gezond blijven. Ik zoek veiligheid en tegelijkertijd ook spanning. Allemaal voorbeelden van spanning, van uitersten waar iedereen dagelijks mee aan het stoeien is. Hoe ga je ermee om, welke keuzes maak je daar in.

Ik heb mijzelf lang afgevraagd waarom die twee uitersten er altijd zijn. Ik vond het maar een gedoe en een misser van de natuur. Maar langzaamaan kom ik erachter dat die eeuwige polariteit een functie heeft. Het zorgt ervoor dat ik afgewogen keuzes maak. Of in ieder geval dat ik keuzes maak!  De spanning zorgt er voor dat ik goed overweeg wat de consequenties zijn wanneer ik voor het taartje kies of voor een uurtje sporten. Wat interessant is dat je het helpt om de pure vormen van iedere polariteit te kennen. Maar meestal durf je die uitersten niet eens te ontdekken omdat er te veel risico aan hangt. (300 km/h over de A12 rijden bijvoorbeeld).

Een valkuil is dat je dan de adviezen van anderen overneemt. Anderen die misschien de uitersten zelf hebben meegemaakt of het ook weer via anderen hebben gehoord. Het nadeel daarvan is dat je  altijd zoiets zal houden van, 'ja, maar'. Het voordeel is dat je alle negatieve gevolgen van het ontdekken van de uitersten bespaard blijft. Ook hier weer een spanning dus.

Wat ik heb geleerd als het om spanning gaat is dat het energie geeft, dat het ervoor zorgt dat je leeft, keuzes maakt, vreugde en verdriet kan geven. En dat het blijkbaar een vast onderdeel van ons leven is. Als dat waar is denk ik dat je er maar zo goed mogelijk met spanning moet leren om te gaan. Gebruik het positief. Vervolgens ben ik er wel een voorstander van om de voor jou belangrijke uitersten zelf te ervaren. Want alleen dan kan je echt doorleefde keuzes maken.

Ik ben heel erg blij dat ik twintig jaar de organisatie-uitersten heb mogen onderzoeken met als doel om de kracht van mensen te kunnen integreren in een organisatie. Ik heb samen met Rutger 10 jaar een organisatie bestuurd die volledig werd gedreven door het systeem creativiteit en vervolgens 8 jaar dezelfde organisatie bestuurd vanuit het systeem structuur. Structuur en creativiteit zijn polair, ze haten elkaar, maar ze hebben elkaar wel nodig! Wij noemen dat Yellow (creativiteit) en Blue (structuur). Wanneer heb je wat nodig en hoe zorg je ervoor dat de systemen Yellow of Blue voor je gaan werken in plaats van tegen je. Doordat we de uitersten hebben gezien kunnen we nu heel goed aangeven hoe de verschillende systemen voor je kunnen werken en niet tegen je.

Daarover gaat mijn nieuwe boek Yellow&Blue. En wat mij betreft gaat daar de discussie over wanneer we tot nieuwe organisatievormen willen komen waarbij we de kracht van mensen maximaal willen benutten in bedrijven. Omdat de toekomst van ieder bedrijf nog ergens tussen de oren van de medewerkers zit.

de nieuwe verantwoordelijkheid

Spanning is altijd de basis voor nieuwe inzichten en keuzes. Ik begrijp dat dit een positieve benadering is van het begrip "spanning", maar zo zit ik nou eenmaal in elkaar. En spanningen zijn er genoeg, de financiele crisis, het verschuiven van de macht van de VS naar China, India en Brazilie, de verschillen grote tussen arm en rijk, en het opraken van onze grondstoffen. We hebben te weinig aarde's om de westerse levensstijl met elkaar vol te houden. Zoals Wijffels het zegt: "we koersen recht op de perfect storm af".

Even in perspectief. Hoelang lopen er nou mensen op deze aarde? Als je het afzet tegen de leeftijd van de aarde lopen we hier net een paar seconden rond. In die paar seconden hebben we er al een aardige puinhoop van weten te maken. Je zou kunnen zeggen dat we een zeer agressief virus zijn voor de aarde. Een puinhoop die we zelf hebben veroorzaakt. En de enige die het ook kan oplossen zijn wij zelf! Tenzij de aarde zichzelf met een heftig globaal antibiotica injecteert.

Ineens was er de mens en die heeft de aarde volledig bevolkt. De mens heeft de bijzondere eigenschap dat het zich kan aanpassen aan veranderende omstandigheden. En daarom kom je de mens ook overal op aarde tegen. De mens is intelligent maar ook zelfzuchtig. Soms meer zelfzuchtig dan intelligent en dan gaat het mis. Zoals een puber met een pistool of een veel te snelle auto. Dat is vragen op problemen. Want die hersenen zijn nog niet uitgegroeid en kunnen de bijbehorende verantwoordelijkheid nog niet aan.

En zo kijk ik nu naar de mensheid op dit moment, wij dus. We hebben de aarde 'gekregen', maar we kunnen de verantwoordelijkheid (nog) niet aan. We krijgen het niet eens voor elkaar om met elkaar te leven! Laat staan dat we in evenwicht met de natuur leven. Allemaal door zelfzuchtig gedrag. En met name door de transparantie (via internet) ontstaan nu spanningen. We gaan de zaken in context zien!. Maar door die spanning krijg je ook weer nieuwe inzichten die tot nieuwe oplossingen kunnen leiden. En volgens mij zijn we daar nu aangekomen. De spanningen in de wereld lopen alleen maar op en we kunnen niet als een puber door blijven gaan. We moeten onze verantwoordelijkheid nemen.

Voor het gemak noem ik het 'de nieuwe verantwoordelijkheid'. Het is een verantwoordelijkheid die je zelf kunt nemen, maar ook je gezin, je vrienden, je collega's, het bedrijf, de samenleving. En je kan vandaag al beginnen. Een nieuwe verantwoordelijkheid waarbij we onszelf naar een nieuwe beschaving brengen. Een beschaving waarbij we in evenwicht leven met de natuur en elkaar. En natuurlijk zullen er altijd spanningen blijven bestaan tussen mensen, groeperingen, en mensen en de natuur. Juist die spanning heb je nodig om te kunnen groeien als geheel, juist die spanning maakt ons creatief. Maar altijd vanuit de gedachte van de nieuwe verantwoordelijkheid: "leven in evenwicht met elkaar en de aarde".

De samenleving raakt in chaos, de samenleving en de aarde hebben een probleem. Nu is het tijd om onze verantwoordelijkheid te nemen en te bouwen aan een nieuwe beschaving. Begin nu, neem je eigen nieuwe verantwoordelijkheid.

Gelukkig 2012

nieuwe denkers gezocht +yellowblue

Het gaat niet goed met de wereld. Economisch gezien lopen we vast, ecologisch gezien maken we er ook een puinhoop van en we vechten elkaar nog steeds de planeet af. Dit is volgens mij voor een groot deel te wijten aan een manier van denken waarvan de oorsprong ligt rond 1900. In 1900 was onze (belevings) wereld kleiner, simpeler, hadden we voldoende grondstoffen en leefden we niet met de gedachte zuinig te moeten zijn op onze aarde. In die tijd is ons opleidingssysteem opgezet en zijn we voorbereid voor de industrie die ons honderd jaar voorspoed en geluk heeft gebracht. Maar nu is het op, nu werkt het niet meer.

Nog meer geld stoppen in oude systemen die niet meer voor je werken heeft geen zin. Je maakt het alleen maar erger. Maar mensen zijn bang, bang om het oude systeem los te laten. De meesten houden het liefst de boot vast die zinkt omdat je dan weet wat je hebt. Laat los die boot, laat los dat systeem, durf te denken, durf met nieuwe oplossingen te komen.

En dat is nou precies wat ik in 2012 wil doen. In 2012 wil ik samen met andere nieuwe denkers via internet maar ook door fysieke bijeenkomsten te organiseren nieuwe oplossingsrichtingen bedenken die energie geven. Waar we in kunnen geloven. Oplossingen die zo sterk zijn dat we ons zinkende schip los laten omdat we geloven in onze nieuwe toekomst.

Als onderliggende zienswijze wil ik het +yellowblue concept inzetten omdat het mijn overtuiging is dat we vastzitten in ons blauwe denken en maar moeilijk met creativiteit kunnen omgaan. En veel oplossingen zullen een combinatie blijken te zijn van heel gedoseerd structuur en creativiteit inzetten. En dus niet alles alleen maar vanuit een maakbare-wereld-denken (Blue) aan te vliegen. Yellow gaat over mensen, niet over machines. Toekomstige systemen zullen gebalanceerd gebruik maken van de unieke eigenschappen van machines maar ook van mensen.

Graag nodig ik jullie uit om samen met mij tot een aantal interessante onderwerpen te komen waar we het komend jaar onze tanden in kunnen zetten. Denk hierbij aan:

• de nieuwe overheid+yellowblue
• banken+yellowblue
• innovatie+yellowblue
• mobiliteit+yellowblue
• HR+yellowblue

Uiteraard kunnen het andere onderwerpen worden. Waar het mij om gaat is dat we 2012 aanpakken als jaar om veranderingen in te zetten. We gaan niet nog een jaar elkaar aanstaren en een crisis over ons heen laten komen. Voor het eerst in de mensheid zijn miljarden mensen met elkaar verbonden en kunnen dus ook een verandering teweegbrengen. Niet ongecontroleerd, maar vanuit zorg, liefde, passie en verlangen naar een nieuwe meer uitgebalanceerde wereld.

We kunnen onze toekomst niet overlaten aan regeringen en financiele grootmachten die alleen nog maar in systemen kunnen denken. In hun oplossingen (gebaseerd op oud denken) gaat het niet meer over mensen want die passen niet in de rekenmodellen. Maar juist die vergeten mensen zijn zich aan het organiseren, om alle regeringen en rekenmodellen heen. Laten we deze unieke kans aangrijpen om niet aan te sturen op een grote chaos maar met elkaar te bedenken waar we heen willen. En vanaf dat moment ons leven zo in te richten dat we samen de juiste kant op bewegen.

Het wordt tijd om de mouwen weer eens op te stropen!

Tot in 2012

de balans tussen ik en wij

Mensen hebben de vreemde gewoonte om altijd te proberen om bestaande systemen te misbruiken of er handig omheen te manouvreren. De meesten van ons zullen al hun creativiteit aanwenden om gaten in het systeem te ontdekken of te schieten. Of het nu gaat om uiteindelijk minder belasting te betalen, of om in te breken in computer systemen of om de zwaar gereguleerde omgevingen van financiele instellingen te omzeilen.

Het lijkt er zelfs op dat hoe strenger het systeem wordt ingeregeld, hoe slimmer we worden om er zo min mogelijk last van te hebben. Het is een soort competitie tussen de systeembedenkers en de mensen die er mee moeten werken. Beetje vergelijkbaar met de politie versus de criminelen. De politie loopt altijd een slagje achter op de criminelen.

Dus het nog strakker trekken van systemen werkt niet altijd het beoogde doel in de hand. En dat doel is uiteraard het verhogen van de kwaliteit door het verminderen van risico's. Het systeem geeft aan wat goed en kwaad is en wat je in welke volgorde met welke instrumenten moet doen. De perfecte maakbare wereld. Maar mensen passen daar blijkbaar van nature niet zo goed in.

Mensen zijn egoistisch. Of dat nu goed of fout is maakt even niet uit. Het is een gegeven. Mensen denken eerst aan zichzelf of aan hun gezin en daarna misschien aan het bedrijf. Daarom zullen mensen altijd kijken wat er te halen is uit het systeem. Hoe kan je het systeem zo gebruiken dat je er zelf maximaal van profiteert. Daarmee wordt het systeem gesloopt en moet het weer worden aangepast. Door de aanpassing wordt alles trager, duurder, bureaucratischer en komt het gehele systeem mogelijk in levensgevaar. Maar daar denkt de gemiddelde werknemer niet over na en zoekt na de ineenstorting van het bedrijf gewoon weer een andere baan.

Het zit dus in mensen. Maar er zitten ook andere eigenschappen in mensen die de bovengenoemde egoistische eigenschappen in een gezonde balans kunnen brengen. En dat is TROTS. Trots zijn om samen met andere ergens voor te staan. Trots zijn op je bijdrage in het bedrijf of samenleving. Trots zijn op de producten en diensten van je bedrijf. Door die trots kijk je verder dan jezelf. Door je trots zal je het systeem niet willen misbruiken omdat je ziet dat je anderen daarmee in problemen brengt.

Ik zeg dus niet dat door trots je het egoistische trekje kunt laten verdwijnen. Zeker niet, maar je brengt het wel in een gezonde balans. En ik denk dat het goed is te beseffen dat naarmate mensen meer trots zijn op hun eigen bedrijf er minder zware regelgeving nodig zal zijn en het bedrijf meer snelheid zal maken. Het is een delicaat evenwicht tussen 'ik' en 'wij', maar zeker de moeite waard om in de gaten te houden.

Ik ben trots op e-office dat wij op na 20 jaar zoeken ons Yellow&Blue-concept nu kunnen omzetten naar een nieuwe categorie diensten en producten. Hiermee kunnen wij onze huidige en toekomstige klanten unieke waardevolle oplossingen bieden die nooit eerder werden aangeboden in de markt.

Begrijp je een beetje waarom ik trots ben :-)

het begint met een idee

Wat zie je als je nu naar buiten kijkt. Hoeveel daarvan is door mensen bedacht. Hoeveel van wat je ziet is ooit begonnen met een idee? Wanneer we iets willen veranderen aan deze wereld, waar moeten we dan beginnen? Precies, niet zo moeilijk te bedenken. Maar waarom lukt het dan zo moeilijk? Omdat je onderdeel uitmaakt van de wereld die door anderen is bedacht. Je speelt daar je rol in, je hebt je verantwoordelijkheid te nemen in die wereld. Dat houdt veranderingen tegen.

Moet je dan maar alles loslaten en je als een asociaal gaan gedragen? Nee, natuurlijk niet. Alle gedachten, energie en ideen van onze (voor)ouders hebben ons hier gebracht. En het heeft veel mensen een hoop veiligheid en comfort gegeven. Niet iedereen, eens en misschien was het achteraf niet de meest duurzame manier om hier te komen. Kan je dat je (voor)ouders kwalijk nemen? Nee, zij hebben hun best gedaan met de denkwijze van toen. En die was erg wetenschappelijk/tayloriaans.

Maar wanneer wij willen dat mensen meer worden gewaardeerd voor wie ze werkelijk zijn, we de ongelijkheden op gebieden willen herstellen, we willen dat meer mensen hun verantwoordelijkheden nemen, we verstandig met onze planeet omgaan. Dan moeten wij nu zelf beginnen om daar anders over te denken. Hoe wil je het dan hebben? Wat is de wereld zoals jij die voor je ziet?, wat is de manier van leven die jij wilt?, hoe wil je werken?. Wanneer je zelf geen beeld hebt, gaan anderen voor jou bepalen wat je gaat doen.

Misschien lijkt het allemaal heel 'groot' en ingewikkeld. Maar je kan gewoon klein beginnen. Bijvoorbeeld 'welke reputatie wil je hebben', 'hoe goed wil je zijn in je werk', 'hoe belangrijk is het milieu voor mij', 'hoe wil ik in mijn relatie staan', 'wanneer ben ik blij'. Ik denk dat wanneer je iets wilt veranderen je toch echt eerst zelf een beweging moet maken en niet moet afwachten tot iets of iemand de verandering inzet. Want dan ben je mogelijk weer een speelbal geworden.

Even met de voeten op de vloer. Organisaties worden steeds virtueler, steeds meer tijd- en plaats-onafhankelijk. Dat betekent dat je steeds minder kunt terugvallen op de blauwe structuren en gebouwen van je eigen organisatie. Anders gezegd: 'je zal steeds meer je eigen problemen moeten oplossen, je verantwoordelijkheid nemen!'. Het wordt dus steeds belangrijker voor je dat je weet wat voor jou belangrijk is. Wat geef je aandacht en wat niet. Wanneer je dat vermogen niet hebt wordt je een risico voor je bedrijf omdat je geen keuzes kunt maken. Je loopt over. En je bent niet alleen een risico voor je eigen organisatie maar ook voor je eigen familie. Omdat je werk en prive niet meer kunt scheiden en geen tijd en aadacht hebt voor je geliefden.

Hoe dan ook, kijk nog eens om je heen. Is dat de wereld waar jij energie van krijgt? Als het antwoord een 'ja' is, ben je klaar. Als het antwoord een 'nee' is heb je nog een hoop te doen. Begin maar eens te bedenken hoe die wereld er voor jou uit gaat zien. Ik hoor graag van je.

onze toekomst zit in jou

Deze week is mijn derde boek uitgekomen met de titel Yellow&Blue. Wat we in dit boek beschrijven is de conclusie van 20 jaar zoeken naar een nieuwe organisatievorm waarbij 'de kracht van mensen maximaal tot zijn recht komt. Want daar gaat het ons om, 'de kracht van mensen' in organisaties.

Omdat wij geloven dat in 'de kracht van mensen' onze toekomst schuilt. Omdat 'de kracht van mensen' ons in problemen kan brengen, maar er ook weer uit kan halen. Iedere verandering begint ergens in een hoofd van iemand. Of het nou om grote of kleine veranderingen gaat. Iedere verbetering in ons leven of samenleving moet ergens beginnen. En de kans is heel groot dat het ergens in een hoofd zal starten, bewust of onbewust.

En omdat wij geloven dat ieder levend wezen (dus ook  een organisatie) dat wil overleven zich constant moet aanpassen, geloven wij zo in de kracht van mensen. Want niets anders dan mensen hebben in een organisatie het vermogen om zich aan te passen. Hoewel dat niet altijd zo lijkt te zijn. Want veranderprogramma's zijn bij de meeste bedrijven kansloos. Waarom?

Omdat mensen zich aanpassen aan hun omgeving! Ik heb zelf mogen zien dat dezelfde ploeg mensen zich compleet anders gingen gedragen toen wij in 2002 de transitie hebben gemaakt van een structuurloze organisatie naar een organisatie met management, targets, spreadsheets, teams, functies. Dezelfde mensen nemen automatisch het gedrag over dat 'het nieuwe systeem' in zich opgesloten heeft. Mijn conclusie is dus dat wanneer je wilt dat mensen veranderen je ze of 1) uit het systeem moet halen, of 2) het (besturings)systeem waar mensen in functioneren drastisch moet veranderen. Mensen passen zich gewoon aan hun omgeving aan.

Maar er is nog een andere omgeving, een die je niet ziet. Een die misschien sterker is dan de zichtbare organisatiesystemen. Dat is namelijk ons brein. Het zelfde brein dat de huidige systemen heeft bedacht en gemaakt. Onze manier van denken bepaalt voor een groot deel ons gedrag. We passen ons aan aan de geleerde denkstructuren in onze hersenen.  Dus wanneer je je gedrag wilt veranderen helpt het om je bewust te zijn hoe je denkt. Op welke manier je eigenlijk beslissingen neemt, kijkt naar de wereld, inschat en beoordeeld. Het helpt om te beseffen dat wij allemaal opgeleid zijn om te functioneren in een Tayloriaanse wereld. Een wetenschappelijke wereld, een modellenwereld. Zo denken we, zo handelen we, zo nemen we beslissingen.

Dus wanneer je echt iets wilt veranderen hoef je niet eens om je heen te kijken. Wat je om je heen ziet is het resultaat van ons Tayloriaanse denken. Die keuzes zijn allemaal al jaren geleden genomen. Wanneer je iets wilt veranderen hoef je alleen maar bij jezelf te beginnen. Te beseffen dat je waarschijnlijk door een gekleurde (blauwe) bril naar de wereld kijkt. Waarin logica de boventoon voert.

Geef jezelf de kans om ook eens los van de logica te fantaseren. Geef jezelf eens de kans om een wereld te zien waar je energie van krijgt, waar je in durft te geloven. Laat die energie steeds verder oplopen, zover dat het vuur niet meer dooft. Wanneer je dat hebt bereikt zet je de logica pas in om vorm te geven aan je droom. Want je hebt een onlogische droom nodig om over de problemen van nu heen te stappen. En je hebt de logica nodig om nu de juiste stappen te zetten.

Daar gaat mijn nieuwe boek Yellow&Blue over.
Over een nieuwe zienswijze.

Yellow&Blue een nieuw paradigma?

Hoe kan je ervoor zorgen dat je bedrijf over vijf jaar nog bestaat? Door onderscheidend te zijn. En dat kan op vele manieren. Maar als uitersten zou je kunnen stellen dat je of voor extreem lage kosten gaat, zoals bijvoorbeeld BrandNewDay, of je gaat voor exclusief maatwerk zoals Royal Huisman (Exclusieve jachten). In ieder geval zal je , onafhankelijk van de Value Propositie, dagelijks moeten werken aan het aanscherpen van je unieke positie.

Wanneer je als organisatie dagelijks wilt kunnen werken aan het verbeteren van je Value Propositie, je markt, je marketing of de organisatie om de Value Propositie te leveren, heb je creativiteit nodig. Heb je mensen nodig die een deel van hun tijd besteden aan het verbeteren van de positie van de organisatie. Dit alles naast de dagelijkse executie van de organisatie.

Wat mij nou iedere keer weer verbaast is dat ik nog geen organisatie ben tegengekomen die in hun KPI's (Key Performance Indicators) 'gerichte creativiteit' hebben opgenomen. De gebundelde creativiteit van de organisatie noemen wij het Corporate Brain. En dit Corporate Brain geeft je het vermogen om je te kunnen blijven onderscheiden. Het Corporate Brain is je verzekering voor de toekomst. Alle nieuwe producten, diensten, verbeteringen ontstaan eerst in het Corporate Brain voordat het vorm gaat krijgen in de rest van de organisatie.

Wanneer het Corporate Brain zo belangrijk is voor de toekomst van iedere organisatie, waarom krijgt het dan zo weinig aandacht van de directie? Waarom stuurt een directie alleen op executie-indicators en niet op creativiteits-indicators. Waarom ontwikkelen de meeste organisatie het Corporate Brain niet en geeft het een focus zoals "het optimaliseren van de interne processen", of "bedenk de producten waar we over twee jaar mee op de markt komen".

Mijn boek Yellow&Blue gaat hierover. Gaat erover dat we gevangen zitten in een manier van denken die past bij de 20ste eeuw. Een oude manier van denken die gaat over processen en voorspelbaarheid. Een manier van denken waarbij iedere oplossing via de as van de logica opgelost werd. Ik noem dat de blauwe denkwereld (Blue). Maar deze blauwe denkwereld loopt op zijn eind en heeft naast veel voordelen ook de problemen van nu tot gevolg gehad.

En als we de huidige problemen willen oplossen zullen we moeten overschakelen op een nieuw denkpatroon, een nieuw paradigma. Ik noem dit nieuwe paradigma Yellow&Blue. In deze nieuwe zienswijze gaan de grootheden 'structuur' en 'creativiteit' hand in hand, hoe tegenstrijdig dit ook mag klinken. Krijgt iedere grootheid zijn eigen ruimte of beperking om maximaal bij te dragen aan het overkoepelende doel. Yellow&Blue geeft de ruimte en energie om nieuwe oplossingen te bedenken voor de problemen van nu. Yellow&Blue laat de kracht van mensen tot zijn recht komen binnen organisaties van nu.

Geef jezelf eens de kans om met Yellow&Blue te spelen in je hoofd, gewoon wanneer je in de file staat. In het begin is het best eng, zo van 'Stel dat ik de creativiteit van al onze medewerkers vanaf nu kan bundelen, waar zou ik die dan op richten? Wat zou ik daar mee kunnen bereiken? '.  Je zal zien dat er een nieuwe wereld voor je open gaat.

Ik ben benieuwd naar je bevindingen.

het verschil tussen 1 mio euro

Stel je mag nu kiezen: in 2012 krijg je of 1 miljoen euro van de Staatsloterij of je krijgt 1 miljoen euro omdat je er bloed zweet en tranen in hebt gestopt. Van welke miljoen ga je het meest genieten? Precies, de miljoen waar je heel veel voor hebt moeten laten. Waar je vreselijk hard voor hebt gewerkt, pijn hebt gevoeld, slapeloze nachten, pijn in je lijf. De miljoen waar je misschien wel in de ogen van andere te grote risico's voor hebt gelopen.

Wanneer het geld je zomaar komt aanwaaien heeft het geen enkele waarde voor je. Neem als voorbeeld  de oud professioneel voetballers die misschien iets te gemakkelijk aan hun centjes zijn gekomen. Als het zo gemakkelijk binnenkomt gaat het er net zo gemakkelijk weer uit. Het heeft namelijk geen enkele waarde voor je. En zo gaat het met heel veel dingen die zomaar op je afkomen, of waar je heel diep voor door het stof bent gegaan.

En volgens mij zijn we in Nederland op een punt bereikt dat we wel alles willen hebben, maar er eigenlijk niets of weinig meer voor willen doen. En weet je, als je het miljoen-voorbeeld doortrekt dan wordt Nederland dus zelfs niet gelukkig wanneer aan alle hebben-eisen wordt voldaan. Gewoon omdat we er niets voor hebben gedaan, omdat we geen fundamentele keuzes hebben durven te maken met de risico's die daarbij horen.

Een voorbeeldje iets dichter bij huis: afvallen. We neigen naar afvallen zonder inspanning. Gewoon een paar pillen kopen en klaar ben je. Maar ja, dan zegt dat gebakje dat voor je staat nog steeds niets. Je denkt niet, 'so.. dat wordt hard trainen morgen'! Je bent de relatie met bewegen helemaal kwijt. En ik weet echt wel dat het in ons allemaal zit om met zo min mogelijk inspanning dingen te bereiken. Maar wanneer je echt wilt afvallen zal je eerst heel hard moeten werken om daarna veel bewuster te kunnen genieten van je gebakje.

'No Pain No Gain', stond een keer op een folder van een workout-apparaat van bijna 40 jaar geleden. Pff, dacht ik toen, wat een onzin. Intussen begrijp ik dat de herinnering aan de grote inspanning die je hebt moeten doen om iets te bereiken je geluk kan vergroten. Dat door dingen te laten, je meer waardering krijgt voor de dingen om je heen, maar ook voor bijvoorbeeld mensen die ergens voor durven te gaan. Voor mensen die misschien tegen alle gedachten van nu in geloven in hun eigen wereld en heel hard werken om iets nieuws voor elkaar te krijgen.

Misschien dat deze vernieuwers uiteindelijk niet met een miljoen naar huis gaan, sterker nog die kans is waarschijnlijk heel klein. Maar ze zijn misschien wel gelukkiger dan mensen die meedrijven op het leven en de relatie kwijt zijn tussen de beloning en de inspanning. Kijk maar eens in de ogen van een Olympisch Kampioen op het moment dat hij of zij de gouden medaille omgehangen krijgt. Op dat moment kijkt hij 20 jaar terug en voelt heel even en heel intens alle opofferingen die hij heeft gedaan, alle trainingen, blessures, pijn, tegenslagen en successen. En dat maakt waarom veel van de kampioenen heel even moeten huilen.....van geluk.

domme zoutmanagers

Vanmorgen hoorde ik op de radio een interview met een zoutmanager van een grote gemeente. Hij riep 'mijn gemeente eerst'. Ofwel, hij wil geen zout delen met andere gemeenten wanneer de omstandigheden daar om vragen. "Wanneer andere gemeenten een zouttekort hebben is dat hun eigen probleem, ik heb mijn eigen verantwoordelijkheid en dat is mijn eigen gemeente". Hiermee komt het idee van een zoutloket op zijn minst onder druk te staan. Wat zegt deze manier van denken nou eigenlijk.

In ieder geval dat het blijkbaar in de gedachte van grote organisaties zit dat ze zich dit gedrag kunnen veroorloven. Dat zij zelf wel kunnen bepalen wat goed voor ze is en dat ze vooral niet hoeven te delen met anderen. Dat ze eerst voor zichzelf zorgen en misschien, als er wat over is, nadenken om iets af te staan aan de mindere goden. In het denken zit een superioriteitsgevoel opgesloten. En wat zo erg is, is dat je dat niet alleen bij de zoutmanagers van grote 'rijke' gemeente ziet. Maar ook bij grote rijke organisaties, provincies en landen. Wij eerst, en de rest heeft zich maar aan ons aan te passen.

In mijn ogen is dit een manier van denken die niet meer past in deze tijd. Maar het is wel een manier van denken die de resultante is van hoe een organisatie wordt bestuurd. Alle systemen, sturing, beloning, bonussen, waarderingen zijn gericht op macht en rijkdom. Ik eerst, dan misschien jij. En ik zorg goed voor mijzelf ten koste van anderen. Lekker belangrijk.

Vreemd eigenlijk, want machtige organisaties zijn groot geworden doordat ze geld hebben gekregen van hun omgeving. Ze hebben hun macht verworven dankzij hun omgeving. Alleen lijken veel zoutmanagers van grote organisaties dat niet meer te weten, omdat ze intern gericht zijn geworden. Alleen nog maar met hun eigen positie bezig, bezig met het halen van hun eigen scorecards. Ze zijn het contact met de buitenwereld volledig verloren. Anders kan je nooit bedenken dat het ok is dat een automobilist alleen binnen jou gemeentegrenzen veilig kan rijden. Maar zodra hij over de gemeentegrens rijdt hij de kans loopt dat hij door een ernstige slippartij zichzelf om een boom vouwt.  Maar ja, dan is het jouw verantwoordelijkheid natuurlijk niet meer. Vreemde manier van denken hoor.

Volgens mij heeft het te maken met het ontberen van gezamenlijke doelstellingen. Bijvoorbeeld: wij als gezamenlijke gemeenten zorgen ervoor dat in de winter niemand, waar ook in Nederland, door sneeuw of ijs van de weg zal glijden. En dus draagt iedere gemeente zijn steentje bij en delen we allemaal het schaarse zout. Door het uitblijven van de gezamenlijke doelstellingen krijg je vreemd geisoleerd gedrag waar jij en ik als automobilist zeker niet blij van gaan worden.

En eigenlijk is het wat Europa betreft niet anders. Zolang we niet weten waar we samen heen willen hebben 'de zoutmanagers' van alle rijke landen vrij spel en roepen: "mijn land eerst!". Dat willen we dus echt niet meer. We hebben 1 wereld, dus we zullen het met elkaar moeten oplossen en niet ieder voor zich. Die tijd is voorbij.

is creativiteit gebakken lucht?

Het begrip 'creativiteit' heeft mij altijd een positief gevoel gegeven. Ik had altijd zoiets gehad van 'creativiteit is goed'. Maar is dat wel zo? Nee, is mijn conclusie, creativiteit is niet altijd en overal positief.

Als voorbeeld noem ik dan altijd dat je niet wilt dat iemand creatief is terwijl hij werkt in de productielijn van een vliegtuigbouwer. Dat wil je echt niet. Dus op die plek, in die positie wil je iedere creativiteit uitsluiten. Reden: te groot risico! Creativiteit brengt namelijk altijd onvoorspelbaarheid met zich mee. Soms handig, maar niet als je vliegtuigen produceert.

Is die man of vrouw aan de productielijn van de vliegtuigbouwer dan ontdaan van iedere creativiteit? Nee, natuurlijk niet. Iedereen is creatief! En waarschijnlijk hebben de werknemers van de vliegtuigbouwer duizenden ideeen hoe ze de productie slimmer kunnen laten verlopen. Waar het dus om gaat is om deze gedachten wel te vangen en te gebruiken zonder daarmee de productie in gevaar te brengen. 

Mijn betoog gaat er dus over dat je heel goed moet nadenken waar je creativiteit nodig hebt. Waar je creativiteit gaat opbouwen en richten zodat je doelstellingen worden gehaald. Maar het gaat er dus ook om dat je net zo goed moet nadenken waar je creativiteit wilt uitsluiten. Gewoon omdat het te veel risico's met zich meebrengt.

Directies zouden in mijn ogen bij het maken van hun jaarplannen niet alleen moeten nadenken over hun doelen, value proposities, klanten, resources, processen, maar ook over de gezamenlijke creativiteit (corporate brain)van de organisatie. Wat doen we met die creativiteit, hoe gaan we het richten? Richten we alle kracht van het corporate brain op het verbeteren van de interne processen (operational excellence), richten we het op het bedenken van nieuwe producten en diensten (innovatie) of op het reageren op vragen van klanten die niet ingevuld kunnen worden via de bestaande processen (hoogwaardige advisering).

In mijn boek Yellow&Blue probeer ik zo goed mogelijk uit te leggen hoe creativiteit (Yellow) organisaties kan helpen om nieuwe doelstellingen te bereiken. Dat je via Yellow misschien tot hele nieuwe Value Proposities kunt komen. Maar misschien is de belangrijkste boodschap wel dat de wereld van het proces (Blue) en de wereld van de creativiteit (Yellow) elkaar juist in deze tijd heel erg nodig hebben. Maar ook dat je moet oppassen met Yellow, het is een heet en explosief mengsel dat je zo moet inzetten dat het voor je gaat werken en zich niet tegen je keert.

Creativiteit (Yellow) is de hete lucht in een luchtballon. De hete lucht gaat alleen voor je werken wanneer wanneer je het laat functioneren binnen een structuur (de ballon). Doe je dat niet, dan stroomt alle energie direct weg en kom je niet van de grond.

Cruijff en van Gaal, Yellow&Blue?

Over twee weken (7 december) komt mijn nieuwe boek Yellow&Blue uit. Eigenlijk gaat het over de combinatie van creativiteit & structuur binnen onze samenleving, organisaties en mensen. Over speelsheid & voorspelbaarheid, in mijn woorden Yellow&Blue. Na 20 jaar e-office te hebben gebruikt als proeftuin, ben ik erachter gekomen dat je beide kleuren nodig hebt om een voorspelbare adaptieve organisatie te bouwen.

BLUE
Je hebt structuur (Blue) nodig om heel voorspelbaar efficient en foutloos te produceren. Liefst met mensen die heel goed om kunnen gaan met sterke externe structuren en management. Het resultaat is voorspelbaar en prachtig. Maar er zit een risico opgesloten in deze Blue-aanpak: "het past zich moeilijk aan veranderende omstandigheden aan". Waarom? Iedere verandering wordt door Blue als een risico gezien en om die reden direct verwijderd uit het proces.

YELLOW
Je hebt creativiteit (Yellow) nodig om unieke vraagstukken op te lossen. Liefst met mensen die zichzelf goed kunnen managen, los van externe strukturen en tijd- en plaatsonafhankelijk tot nieuwe oplossingen kunnen komen. Het resultaat is altijd uniek. Maar ook in de Yellow-aanpak is uiteraard een latent risico opgesloten: "de oplossing is uniek, daardoor duurder dan een blauwe standaard-oplossing en kan nooit de kwaliteit hebben van een blauwe oplossing". Waarom? Omdat Yellow de controle mist van blauw.

COMBINATIE
Je kan je voorstellen dat de combinatie van Yellow&Blue wel werkt. Dan heb je de voorspelbaarheid (Blue) die nodig is om voorspelbaar aan de klant te leveren wat is beloofd en je kan door slim organiseren marge maken. Tegelijkertijd kan je via Yellow, of je processen constant verbeteren (operational excellence) of de creativiteit gebruiken om unieke vraagstukken, die niet via Blue op te lossen zijn, te beantwoorden.

Hierbij is het belangrijk te beseffen dat de meesten van ons opzoek zijn naar structuur en voorspelbaarheid. Dat komt vooral door de wijze waarop wij zijn opgeleid. We besturen onze maatschappij en organisaties vanuit een blauwe (logische) denkwereld. Wanneer er dan mensen ineens niet-logische (Yellow) opmerkingen maken, dan raken we in de war. Maar in die niet-logische opmerkingen kunnen prachtige oplossingen zijn opgesloten. Oplossingen die ons allemaal verder kunnen brengen.

Wanneer ik de afgelopen week naar de situatie Cruijff en van Gaal kijk, moet ik direct aan Yellow&Blue denken. Cruijff gaat over onverwachte manieren van denken, uniek handelen, onnavolgbaar praten, prachtig voetballen. Dit doet mij (als niet voetballer) denken aan een typische Yellow-man. Van Gaal is iemand van discipline en structuur. Je ziet het helemaal aan hem, zijn postuur, zijn manier van praten, zijn handelen. Zijn manier van denken lijkt terug te voeren tot logica. (Blue).

Ik besef dat ik mij met mijn opmerkingen over Cruijff en van Gaal op een gevaarlijk gebied begeef, maar het gaat mij om het voorbeeld. Waar het mij om gaat is dat de combinatie van deze twee mannen mogelijk een perfecte Yellow&Blue combinatie is voor Ajax. Het besturen van de organisatie (Blue) en het laten spelen van een elftal (Yellow). Ze kunnen eigenlijk niet zonder elkaar. Structuur kan niet zonder speelsheid en speelsheid niet zonder structuur. Alleen moet je het niet proberen te mengen, dan gaat het mis!

Zelf mag ik mij gelukkig prijzen dat ik (ik ben zelf best Yellow) sinds 1 november dit jaar Peter van Haasteren (Blue) naast mij heb als COO. Wij besturen nu samen volgens het concept Yellow&Blue e-office. Hiermee hebben we structuur en creativiteit belegd vanaf de bestuurstafel van e-office.
Een opmerking wil ik er wel bij maken: 'het werkt alleen wanneer je hetzelfde doel hebt'!. En volgens mij hebben Cruijff en van Gaal dat ook. Dus wie weet...

zonder droom geen beweging

De oplossing voor problemen liggen vaak meer voor de hand dan je aanvankelijk zou denken. Maar je moet ze natuurlijk wel zien. Wat mij nu bezig houdt is dat regeringen ontzettend aan het stoeien zijn om over de as van de logica oplossingen te bedenken voor de problemen waar we in zitten. Hierbij gebruiken we trouwens dezelfde logica die ons ook in deze problemen heeft gebracht. Je moet je dus afvragen of dat gaat werken.

Ik zie dat deze aanpak twee vervelende gevolgen heeft. Door maar dieper en verder in te zoomen op de laatste combinaties die te maken zijn met de oude logica, verdwijnt de energie uit de discussie. Deelnemers worden moe en strijden tegen elkaar om via hun eigen gelijk een doorbraak te forceren. Die partij die de beste argumenten op een rijtje weet te zetten wint! Maar wat heb je dan gewonnen? Dat het logisch lijkt dat je gelijk hebt, maar waar is de energie, de passie, de zin om er nog iets van te maken. Je hebt een groot deel van de andere deelnemers murw gemaakt. Die gaan voorlopig niets meer doen, zij gaan niet meer bewegen.

Het tweede gevolg van alleen maar binnen het kader van oude logica naar oplossingen zoeken is dat je de hoofdlijn uit het oog verliest. Waar ging het ook alweer om, waar willen we ook alweer met elkaar heen. Logica-gevechten gaan om mini battles die gewonnen moeten worden, maar de aanleiding raakt steeds verder op de achtergrond. En nog erger, ook hier verdwijnt voor veel mensen de energie om een verandering in te zetten als sneeuw voor de zon.

Het is mijn stelling dat als je iets wilt veranderen het niet alleen gaat om logica, maar ook om energie. Zonder energie kan je niets veranderen. Ik zeg dus niet dat je als een kip zonder kop aan de slag moet, natuurlijk moet je ook nadenken. Maar je zal ook het energielevel in de gaten moeten houden. Dat betekent dat je voordat er iets met logica wordt gedaan, eerst een inspirerend beeld neergezet moet worden. Iets waar we samen voor willen gaan, iets dat energie uitstraalt en waar we allemaal naar toe willen werken. Dus ook bereid zijn om offers voor te brengen.

Bij kleinere bedrijven is dat vaak de rol van een ondernemer. Die heeft een droom waar hij voor gaat, soms tegen alle logica in. Topsporters bedenken dat ze over tien jaar olympisch kampioen willen zijn, vaak tegen alle logica in. Maar dat geeft ze wel energie! En daarna gaan ze nadenken hoe ze daar moeten komen en worden er grote offers gebracht.

Ik zou er een voorstander van zijn wanneer onze regering wordt opgesplitst in twee delen. Een deel van de regering zet een beeld neer van hoe Nederland er over tien jaar uit gaat zien. Een beeld dat energie geeft, waar we voor willen gaan. Het is belangrijk dat dit beeld levend wordt gehouden en niet stuk wordt gerationaliseerd. Het tweede deel van de regering gaat via logica bedenken hoe daar invulling aan te geven. Wanneer je deze twee rollen zou samenvoegen gaat het namelijk altijd ten koste van de droom. En als de droom weg is, ben je de energie kwijt. Weg beweging.

Het belang van dromen wordt mijns inzien zwaar onderschat. Dromen geven alle energie om te bewegen, om bijzondere dingen te doen en om uit moeilijke situaties te komen. Het grootste gevaar voor een droom is logica. Met logica kan je iedere droom direct stukmaken, omdat de droom niet realiseerbaar lijkt via de bestaande logica. En logica is momenteel de belangrijkste manier van beslissingen nemen in onze maatschappij. Ik denk dat de combinatie van logica en dromen ons kan helpen om stappen te maken.

In mijn boek Yellow&Blue probeer ik deze werelden samen te brengen binnen organisaties. In het blauwe deel van een organisatie is het NU (logica) verankerd. In het gele deel de toekomst (creativiteit) van een organisatie, en daar is ook de droom en dus de beweging ondergebracht.

over duikflessen en inspiratie

Stel je leeft in een tijd waarin mensen voor het eerst op de maan landen, Jacques Cousteau de duikfles heeft uitgevonden en de oceanen ontdekt, de eerste supersonische Concorde het luchtruim kiest, de snoek van Citroen met luchtvering wordt geintroduceerd, Zeeland wordt afgesloten met dijken en stormkeringen, de eerste computers verschijnen. Wat doet dat met een jongetje van een jaar of 7?

Dan kan het bijna niet anders zijn dat je als jong mensje denkt dat alles kan, dat alles mogelijk is. Je raakt geinspireerd om in te stappen op deze golf van energie en mogelijkheden. Je wil bijdragen, meedoen, ook iets neerzetten. Dit is in grote lijnen denk ik het gevoel dat ik heb overgehouden aan mijn tijd als klein mannetje. Met grote ogen en vol verbazing kijken naar de wereld van nieuwe mogelijkheden. Niet dat ik daar op dat moment iets mee kon, maar ik had ineens voorbeelden, inspiratie, dromen.

Waarom ik dit met jullie deel is omdat ik mij afvraag of we in deze tijd nog wel inspirerende voorbeelden hebben voor onze jeugd. Kan de jeugd zich nog ergens over verbazen of laten inspireren. Het zijn in iedergeval niet de rakketten en duikflessen die zullen inspireren. Die waren natuurlijk lekker tastbaar en duidelijk aanwijsbaar. Maar wat zijn nu de voorbeelden? Misschien de iPad, iPhone, of willen ze die alleen maar hebben?

En dat terwijl we als wereld misschien wel in de meest spannende, angstaanjagende, kansrijke tijd zitten sinds honderden jaren. We maken een transitie van geisoleerde rijke industriele landen, naar een transparante wereld waar nieuwe machtsblokken ontstaan en de macht verschuift van regeringen naar de massa. Waar we ons steeds meer bewust worden van elkaars afhankelijkheid, intolerantie, verschillen en als je goed kijkt ook de nieuwe mogelijkheden.

Van de Apollo 11 kon je een plaatje zien en je wist ook dat Armstrong als eerste op de maan liep. Alleen wat zijn de plaatjes van nu? Zijn dat oorlogen, honger, vluchtelingen, Syrie, Berlusconi, de euro, de beurs? In iedergeval geeft de transitie waar we in zitten de meeste mensen niet veel energie. Sterker nog ik denk dat veel volwassenen er helemaal niet blij van worden. Maar wat doet dat dan met onze jeugd? Wat doet dat met hun dromen, hun inspiratie, hun energie?

Zouden we als volwassenen niet beter over onze eigen schaduw heen kunnen stappen en juist de positieve zaken van nu kunnen zien. Waardoor we een inspirerend voorbeeld kunnen worden voor jonge mensen?  Een nieuwe duikfles ontwikkelen om de nieuwe wereld te ontdekken. Om via films te laten zien hoe de nieuwe wereld eruit ziet. Net als Jacques Cousteau ons de oceanen heeft laten zien. Jonge mensen de rijkdom en mogelijkheden tonen van de nieuwe wereld die aan het ontstaan is.

Ben ik naief? Geen idee, ik heb wel dromen. Met dank aan Apollo 11 en Jacques Cousteau.

wachten op het goddelijk startschot

Wanneer je de laatste jaren, maanden om je heen kijkt en luistert lijkt het wel of we zijn overgeleverd aan een groot donkergrijs crisisspook. Het schuift als een donkere wolk over Nederland en Europa en we kunnen er niets meer aan doen. De crisis overkomt ons, we moeten er allemaal aan geloven. En dat geloof ik dus niet.

Kijk nou eens naar alleen al Nederland. Probeer je eens voor te stellen dat je van een onbewoond eiland komt, ergens ver weg, en je wordt in ons land geparachuteerd. Wat zie je dan? Je ziet mensen die heel goed zijn opgeleid, je ziet een infrastructuur die tot de top van de wereld behoort, je ziet dat Nederland een geweldig exportland is, dat de cultuur er een is van samen zaken oppakken. Je ziet een misschien wel overgereguleerd landje met ontzettend veel potentie.

Maar wat je ook ziet is dat de mensen in Nederland een beetje lui zijn geworden. Zich misschien een beetje te veel vasthouden aan verworven rechten als vrije tijd, luxe, subisidies, financiele ondersteuning, arbeidsrecht. Het land is een beetje zijn ondernemerschap kwijtgeraakt door iets te veel te gaan 'zorgen' zonder dat daar ook de andere kant van de medaille 'het nemen van verantwoordelijkheid' bij te ontwikkelen We willen allemaal olympisch kampioen zijn zonder er iets voor te laten of iets voor te doen. En dat gaat dus niet, dat weet ook iedereen wel.

Waar het volgens mij om gaat is dat we niet meer gaan wachten op een of ander goddelijk startschot om te beginnen aan een nieuw tijdperk. Volgens mij zou iedereen bij zichzelf op een resetknop moeten drukken en met zichzelf afspreken dat hij of zij vanaf nu start met een nieuw leven. Een leven waar je misschien wat minder gericht bent op het behouden van wat je hebt, maar meer bezig bent met het creeren van een toekomst. Proberen minder afhankelijk te worden van systemen die door anderen zijn bedacht, maar veel meer de kracht uit jezelf halen.

Niet denken dat er later wel voor je wordt gezorgd, maar zorgen dat je zoveel mogelijk zelf in staat bent om je eigen toekomst te regelen. Ik verbaas mij ook altijd over verkeersdeelnemers die zonder te kijken de weg oversteken of inhalen en er dan maar vanuit gaan dat anderen dat zien en de juiste maatregelen treffen om je in leven te laten. Hoe kan je jezelf zo kwetsbaar opstellen, je legt je leven in de handen van anderen.

Zeven december komt mijn nieuwe boek 'Yellow&Blue' uit. Uiteindelijk gaat het er om dat mensen die willen opereren in het creatieve deel van de organisatie (Yellow) wel in staat moeten zijn om hun eigen verantwoordelijkheid te nemen. Hun afspraken na te komen. Het betekent ook je jezelf niet te veel laat afleiden door wat anderen zeggen en doen, maar vooral vanuit je eigen kracht handelt. Je eigen kracht is uiteindelijk de enige zekerheid die je hebt, daar kan geen pensioenfonds tegenop.