Nederland is een verwende diva geworden

Dit weekend verschenen er op verschillende plekken op internet het bericht dat de duitse economie in het tweede kwartaal geen krimp meer laat zien. Na vier kwartalen van krimp lijkt het ergste nu voorbij. Hoe kan dat denk je dan? Wat hebben ze gedaan om uit deze recessie te komen?

Wat ze in 2008 hebben gedaan is de banken geholpen met de nodige miljarden. Hoewel ze veel minder geld hebben vrijgemaakt dan in Nederland. Daarna hebben ze een nieuw plan gemaakt om specifieke marktsegmenten te ondersteunen. Wat opvalt is dat ze maar 0.58% van het BNP (Bruto Nationaal Produkt) hebben ingezet om de verandering in te zetten.

Het lijkt er dus op dat de duitsers in staat zijn geweest om heel snel de vinger op de zere plek te leggen en zeer doelgericht maatregelen hebben getroffen. Ik hoop dat ze uit de recessie kunnen blijven. Nederland loopt namelijk altijd een tijd achter de opleving van Duitsland aan. In de mindere periode 2002 - 2006 heeft Nederland er trouwens veel langer dan welk land over gedaan om de weg naar boven weer te vinden.

Als we ons niet snel kunnen aanpassen aan de nieuwe snel veranderende samenleving, dan is het gedaan met Nederland als handelsnatie. We zijn aan het navelstaren, bezig met wat we hebben en dat vasthouden, voor later enzo. Je ziet wel eens van die films dat een diva druk bezig is met het beschermen van haar sieraden, terwijl zich een levensbedreigde situatie voordoet. Nederland is net zo. Nederland is een verwende diva geworden. Gillend en in paniek bezig om alles vast te houden waar het absoluut niet meer om gaat.

We moeten weer leren waar het echt om draait en dan keuzes maken. Polderen is een verschijnsel voor verwende organisaties en samenlevingen, voor diva's. Uiteindelijk raak je alle snelheid kwijt, alle energie, inspiratie en ben je gedoemd te eindigen in middelmaat of nog erger. En daar pas ik voor, dat gaat niet gebeuren.

Jaar	BNP - Reëel groeicijfer (%)
2000	3.4
2001	4
2002	0.3
2003	0.3
2004	-0.7
2005	1.2
2006	1.5
2007	2.9
2008	3.5

---

mega projecten

Vandaag word ik positief verrast door twee ambitieuze bouw initiatieven. Een ervan zal in Scheveningen plaatsvinden en een in Rotterdam. Het zijn twee ontzettend grote bouwprojecten die een 'boost' moeten geven aan Nederland. Ik weet dat ze in Scheveningen al heel lang bezig zijn met het bedenken van een nieuwe inrichting van het Norfolk-terrein en dat de boulevard aangepakt zal worden. Maar van Rotterdam wist ik niet dat ze daar het hoogste gebouw van Nederland wilden neerzetten op de kop van zuid.

Ik zou het toejuichen wanneer deze projecten ook daadwerkelijk worden uitgevoerd in deze tijd. Met deze mega-projecten hou je duizenden mensen aan het werk en als het klaar is heb je ook iets wat zijn waarde zal houden. Mensen worden er trots op en het geeft weer energie in een deel van de maatschappij. Wel denk ik dan dat we het op een nieuwe, ecologische, milieu-neutrale wijze moeten aanpakken. Laten zien dat we op een nieuwe manier kunnen bouwen. Daarmee kunnen we ons ook weer onderscheiden.

In 1934 werd de Bosbaan in Amstelveen gegraven als een werkverschaffingsproject. Dat was ook een moeilijke tijd voor ons. Het lijkt erop dat we weer in eenzelfde situatie zitten. Hier ligt een belangrijke taak voor de politiek om weer een aantal grote 'werkverschaffingsprojecten' op te starten. Helemaal goed. Maar als we het doen, laten we dan iets baanbrekends bouwen. Ik heb er nu al zin in.

laten stikken

Laatst vroeg iemand mij of we het diepste dal van de recessie al hebben gezien. Best een lastige vraag moet ik zeggen. Waar moet je dan naar kijken om te zien of het beter of slechter gaat. De beurskoers heeft geen zin want die jongens laten zich al afleiden door 1 negatief persberichtje. In mijn ogen moet je dan zoeken naar de onderstroom, de grote lijn. Maar welke is dat dan.

In iedergeval heeft het te maken met geld en vertrouwen. Geen vertrouwen is geen geld. Geen geld is geen opdrachten en dus geen werk. Geen werk is faillissementen. Daar moet de oplossing ergens liggen. Wanneer ik dan kijk naar de banken, dan zie je dat daar nu al negen maanden geen vertrouwen is onder elkaar. Dus hoge rentes om van elkaar geld te lenen. Hoge inkoop van geld betekent nog hogere rentes voor de bedrijven en consumenten die willen lenen. Die doen dat dus niet meer. Niet meer lenen betekent dat er geen projecten meer worden uitgevoerd.

Tot nu toe konden veel bedrijven nog wel redelijk omzet maken omdat er nog een hoop projecten waren die in 2008 zijn gestart of aanbesteed. Aan een project is natuurlijk een netwerk aan bedrijven gekoppeld, dat zich laat voeden door het geld dat voor dit project beschikbaar is gesteld.

Nu hebben we door de vertrouwensbreuk tussen banken onderling al 9 maanden kunnen zien dat er niets substantieels meer wordt gestart. Geen grote projecten of initiatieven. Voordat grote (ook overheidsprojecten) kunnen worden gestart zijn we maanden verder vanwege de voorwaarden en contracten. Als je zo doordenkt zullen de eerste grote projecten misschien begin volgend jaar (2010) kunnen starten. Dat betekent dat vanaf nu hele kentens van bedrijven in de problemen zullen komen omdat hun 2008-projecten worden afgerond zonder zicht op nieuw werk tot ergens begin 2010.

Mijn conclusie is dat de economie gedurende negen maanden geen zuurstof (geld) meer heeft gekregen van de banken en daardoor heel ziek is. Het is de vraag of diezelfde economie dit gaat overleven. Ik verwacht dat er een nieuwe economie opstaat die minder zuurstof (geld) gebruikt om gezond te blijven. Maar dat gaat wel even pijn doen.

sturing en recessie

Dat processen gemanaged moeten worden weten we wel. Dat hebben we allemaal geleerd in de vorige eeuw en dat zal zolang blijven totdat de laatste mens uit de processenwereld is geautomatiseerd. Maar naast de processenwereld heb je de wereld van het oplossen van unieke problemen. Wat je daar juist niet wilt is managen. Omdat managen symbool staat voor controle, niet vertrouwen, 20ste eeuw. Wat je dus doet in de 21ste-eeuw is mensen uitdagen om te groeien. Dat betekent ook vrijheid. Maar hoe zit dat dan in een periode van recessie?

Niemand is erbij gebaad wanneer een organisatie failliet gaat. Juist in perioden van tegenwind, of zoals nu, zware tegenwind, moet je ook flexiblel om kunnen gaan met de aansturing van je organisatie. Doel moet zijn om ongeschonden de storm uit te komen. Als dat betekent dat we ons tijdelijk aan een strak regiem moeten houden dan is dat zo.

Strakker sturen betekent nog meer duidelijkheid bieden aan de organisatie. Zo helder mogelijk maken wat de richting van de organisatie is, wat de huidige positie is, wat de status is, wat de doelen zijn en wat je van je mensen verwacht. Ook hierbij is snelheid weer van groot belang. Snel reageren op nieuwe situaties. Door de 'safe spaces' van mensen te verkleinen, ontstaat er minder ruimte voor vrijheid. (ik zal in een later item uitleggen wat we bedoelen met safe spaces). Er zal een omgeving ontstaan waarin mensen zich gemanaged voelen. Maar omdat het hier gaat om mensen die goed geinformeerd zijn, kan dit voor een bepaalde periode geen kwaad.

Dat de mensen in deze periode niet zullen groeien volgens hun eigen plan mag duidelijk zijn. Er ligt meer dan ooit een organisatie-aktieplan aan de basis van de sturing en de akties van iedereen. Dit plan moet worden uitgevoerd omdat het bedrijf in een risicofase zit. Op het moment dat het bedrijf weer in veilig vaarwater is aangekomen, dient de strakke sturing weer opgeheven te worden, de teugels moeten weer worden gevierd. De medewerkers krijgen weer de ruimte om te groeien, er is weer lucht.

Wat ik hiermee wil aangeven is dat er niet een status quo bestaat voor het inrichten van de sturing binnen je bedrijf. Het is heel erg afhankelijk van de omstandigheden hoe er gestuurd moet worden. Mensen zullen dit zeker begrijpen wanneer er eerlijk wordt gecommuniceerd over de situatie. Zelfs mensen die hangen aan hun vrijheid binnen een organistie zullen zich loyaal opstellen om een tijd gemanaged te worden. Omdat ze weten dat ze daarmee uiteindelijk hun ideale organisatie weer terugkrijgen.